Phê bình thơ xác lập đẳng cấp thưởng thức nghệ thuật (*)

Đông Dương tạp chí – tờ báo Quốc ngữ sớm nhất ở Hà Nội

(Hoàng Cương – Thu Hường)     

(Vietvan.vn) Học giả, nhà văn hóa Nguyễn Văn Vĩnh đã để lại cho dân tộc một sự nghiệp báo chí, khảo cứu, trước thuật, dịch thuật và tư tưởng đồ sộ. Sinh thời, trong hàng loạt các hoạt động mà ông đã dấn thân, với tư cách chủ bút, ông đã khai sinh tờ báo bằng chữ quốc ngữ đầu tiên ở Hà Nội: Đông Dương tạp chí. Ông từng để lại một câu nói nổi tiếng: “Nước Nam ta mai sau này, hay dở cũng ở như chữ quốc ngữ”. Tồn tại trong vòng 7 năm (1913-1917), Đông Dương tạp chí đã có đóng góp to lớn trong việc truyền bá chữ quốc ngữ, mở mang tri thức, canh tân văn hóa.

Chủ đề và ý nghĩa trong ngôn ngữ

LỜI DỊCH GIẢ: Valentin Nikolaevich Voloshinov (1895-1936) là một nhà triết học và ngôn ngữ học kiệt xuất của Liên Xô và thế giới. Trong cuộc đời ngắn ngủi của mình Voloshinov đã kịp để lại nhiều tác phẩm quan trọng, trong đó hai cuốn “Phê phán chủ nghĩa Freud” và “Chủ nghĩa Marx và triết học ngôn ngữ” nằm trong số những công trình triết học và ngôn ngữ học có nhiều ảnh hưởng nhất của thế kỷ 20. Voloshinov và hai tác giả cùng thời là Pavel Nikolaevich Medvedev (1892-1938) và Mikhail Mikhailovich Bakhtin (1895-1975) - thường gọi là "Nhóm Bakhtin" - được coi là những vị tiền bối của chủ nghĩa hậu hiện đại.

Diễn ngôn như một phạm trù của tu từ học và thi pháp học hiện đại

Lời người dịch: Giờ đây “diễn ngôn” đã trở thành khái niệm của khoa học liên ngành và khoa học đa ngành. Theo dõi quá trình hình thành và phát triển của thuật ngữ “diễn ngôn”, tôi nhận thấy: nếu các học giả Âu – Mĩ có công hoàn thiện thuật ngữ này như một phạm trù của ngôn ngữ học và xã hội học, thì M.M. Bakhtin và các nhà nghiên cứu Nga lại đặt nền móng để xây dựng khái niệm ấy thành một phạm trù của thi pháp học và tu từ học hiện đại. Về phương diện này, không thể không kể tới những đóng góp to lớn của hai Giáo sư Ngữ văn học nổi tiếng từng có dịp giảng dạy tại khoa Ngữ Văn Đại học sư phạm Hà Nội: Natan Davidovich Tamarchenko và Valeri Igorovich Chiupa.

 

Đọc “Phút giây huyền diệu” để biết trân trọng những hạt mầm sáng tạo

Khái niệm diễn ngôn trong nghiên cứu văn học hôm nay

(Trần Đình Sử)       

      Thời gian gần đây khái niệm diễn ngôn đẫ xuất hiện rất nhiều trong các bài nghiên cứu đủ loại, nhiều đến mức không sao có thể định nghĩa thông suốt hết. Đã có rất nhiều định nghĩa về diễn ngôn, theo các góc độ khác nhau, ngôn ngữ, văn hóa, song về lí luận văn hoc thì còn rất ít.…

Tản mạn: Tiền phong, hiện đại, hậu hiện đại

(Tác giả: Umberto Eco; Vũ Ngọc Thăng dịch)      

"Hậu hiện đại", không may, là một thuật ngữ xài đâu cũng được. Tôi có cảm tưởng là hôm nay người ta áp dụng nó cho mọi chuyện mà người sử dụng thích. Mặt khác, hình như có một ý đồ làm thuật ngữ này trượt lùi: trước tiên nó có vẻ thích nghi cho một vài nhà văn hoặc nghệ sĩ hoạt động trong hai mươi năm vừa qua, rồi dần dà kéo lại tới đầu thế kỉ, rồi lùi lại nữa, và cuộc đi vẫn tiếp tục, chắc không lâu nữa phạm trù hậu-hiện đại sẽ tới Homer.

“Nước mắt đắng” và câu chuyện về kiếp người

(Bùi Việt Thắng)      

(BBT):  Đầu tháng 1/2013 vừa qua, khoa Viết văn – Báo chí (ĐHVH) phối hợp cùng Công ty Truyền thông Hà Thế đã tổ chức thành công khóa học ngắn hạn “Sáng tác và thẩm bình văn chương – KII”. Lớp học có 30 học viên, đến từ nhiều vùng quê cũng như nghề nghiệp công việc khác nhau. Nhưng họ có chung đam mê là sáng tác văn chương và mong muốn trở thành một người viết, người đọc chuyên nghiệp. Trong số những học viên đó, đã có người có tác phẩm đăng rải rác trên báo/tạp chí hoặc in thành sách. Dương Thiên Lý là một học viên như vậy. Cuối năm 2012, chị đã xuất bản tiểu thuyết “Nước mắt đắng”. Dưới đây chúng tôi giới thiệu bài viết của nhà phê bình Bùi Việt Thắng (cũng là giảng viên khóa học) về cuốn tiểu thuyết này như một lời chúc mừng đến chị Dương Thiên Lý. Chúng tôi mong nhận được tác phẩm mới của chị.       

Tự do để mơ

(Tác giả: J.M.G Le Clézio; Hải Ngọc dịch)      

Chúng ta có thể bắt đầu câu chuyện lần này xung quanh khoảng thời gian năm 1867, khi chàng thanh niên Isidore Ducasse – khi ấy hãy còn chưa trở thành Bá tước de Lautréamont – chuyển đến căn phòng đã có sẵn đồ đạc nằm bên bờ phía Bắc sông Seine và năm 1868, khi chàng trao bản thảo “Khúc ca đầu tiên” của thi phẩm Les Chants de Maldoror (Những khúc ca của Maldoror) cho nhà xuất bản Balitout.

Tính chất “tả thực” trong kiểu nhân vật hành đạo của truyện ngắn và tiểu thuyết giao thời

(Trần Văn Toàn)      

1. Tính chất giao thời trong truyện ngắn và tiểu thuyết đầu thế kỉ đến 1932, ở một góc độ nào đó, là sự đan xen của hai nguyên lí: “tả thực” và “tải đạo”. Từ rất sớm, nguyên lí “tải đạo” đã được giới nghiên cứu nhận biết và đặc biệt quan tâm. Lê Trí Viễn (1962) nói đến xu hướng đạo đức trong văn xuôi đầu thế kỉ và cho rằng đây là ảnh hưởng của quan niệm “văn dĩ tải đạo” trong truyền thống. Phạm Thế Ngũ (1965) cũng nói đến “tính cách giáo huấn luân lí, ý nghĩa cảnh thế” trong những sáng tác của Nguyễn Bá Học.