“Không gian văn hoá” Nho giáo Việt Nam

(GS. Trịnh Văn Thảo      

“Việt Nam chia sẻ với các nước Đông Á và Đông Nam Á một số giá trị xã hội chung hấp thụ từ Nho giáo và văn hóa Trung Quốc, tuy cách tiếp thu, đặc điểm thời gian và không gian có phần dị biệt, lúc thì nhẹ nhàng hơn, lúc thì sâu đậm hơn. Nhưng đối với các nước khác cùng nằm trong vùng “văn hóa Trung Quốc”, có lẽ Việt Nam đã ly cách với Trung Quốc một cách lâu dài và căn bản nhất: văn tự, văn học, giáo dục. Một phần vì truyền thống “ngoại dương, nội âm”, một phần vì tính chất toàn diện của chế độ thuộc địa của Pháp”

 

Viết như một khám phá

(Phong Điệp)       

Hội thảo quốc tế « Việt Nam đương đại : văn chương, điện ảnh, ngôn ngữ » diễn ra từ 17 đến 19 tháng 3, tại Hội trường Học Viện Inalco, Paris. Hội thảo được đồng tổ chức bởi: Họcviện Inalco (Học viện ngôn ngữ và văn minh phương Đông), ĐH Paris-Diderot, ĐH Paris-Est Créteil,ĐH Aix-Marseille, ĐH San Francisco, ĐH Ngọai ngữ Tokyo, ĐH Chulalongkorn. Mục tiêu của Hội thảo là khảo sát tình hình nghiên cứu và giới thiệu văn chương, điện ảnh, ngôn ngữ Việt nam đương đại trên thế giới. Một trong những nội dung quan trọng của hội thảo là dành cho văn chương.

 

Trần Nhân Tông - Chế Mân và quan hệ Đại Việt - Champa

 (Trần Ngọc Vương; Trần Trọng Dương)       

 Quan hệ Đại Việt- Champa luôn là mối quan hệ đối kháng tay đôi. Khi thì Đại Việt tiến đánh bắt sống vua Chiêm, khi thì quân Chiêm đánh trả, đốt phá kinh thành Thăng Long. Từ bối cảnh rộng lớn hơn, lịch sử giữa các quốc gia luôn là lịch sử của những tranh chấp địa giới, lãnh thổ. Khi mạnh thì một triều đại sẽ sẵn sàng mở cuộc chiến tranh thị uy, hoặc xâm chiếm đất đai nước khác; khi yếu sẽ bị những nước mạnh hơn lấn lướt và tiêu diệt. Quan hệ Đại Việt- Champa cũng không phải là một ngoại lệ.

 

 

L. Tolstoi trong sự tiếp nhận của độc giả miền Nam giai đoạn 1954 – 1975

(Trần Thị Quỳnh Nga)       

Ở miền Nam trước năm 1975, văn học Nga tuy không được dịch rộng rãi như văn học Anh, Pháp, Mĩ, Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông… nhưng nền văn học này cũng có một vị trí đáng kể. Có thể thấy sự hiện diện của các tác giả Nga như L. Tolstoi, F. Dostoievski, A. Chekhov, M. Gorki, M. Cholokhov, B. Pasternak, A. Soljenitsyn… qua các bản dịch hoặc các bài nghiên cứu của giới phê bình Sài Gòn. Tuy nhiên, bằng ấy tên tuổi, dù tiêu biểu, chưa đủ để hình thành khái niệm về một nền văn học Nga toàn diện.

 

Quan điểm hiện đại về khái niệm văn bản

                                                                                 (Tác giả: Iu M. Lotman; Lã Nguyên dịch)

Khái niệm văn bản thuộc loại những khái niệm chính yếu của ngôn ngữ học và kí hiệu học. Theo truyền thống Saussure, văn bản được xem là sự biểu hiện của ngôn ngữ. Jakobson, Greimas và nhiều người nữa đã hiểu khái niệm ấy theo ý nghĩa như thế với sự khác biệt không nhiều. Theo ý nghĩa này, văn bản đối lập với ngôn ngữ như các cặp đối lập: cái được biểu hiện – cái không được biểu hiện, cái vật chất – cái lí tưởng và cái không gian phân giới – cái ngoài không gian.

 

Ngoại biên hóa diễn ngôn lí luận, phê bình và sáng tác trong tiến trình văn học đương đại Việt Nam

(Trần Đình Sử)        

1. Đặt vấn đề: Trước thời kì Đổi mới, nước ta chỉ có độc tôn một thứ lí luận, phê bình và văn học: lí luận, phê bình văn học mác xít, văn học cách mạng. Từ ngày Đổi mới, và đặc biệt là từ thời kì hội nhập quốc tế, văn học nói chung và lí luận phê bình văn học nói riêng đã có sự đổi thay rất lớn, có thể nói nhiều mặt đã đổi thay 180 độ.

 

Tầng lớp trí thức là gì?

                                                       (Tác giả: Ivanov Razumnik; Phạm Nguyên Trường dịch)

 “Tầng lớp trí thức là cơ quan nhận thức của cơ thể xã hội” - cái định nghĩa về tầng lớp trí thức mà “lý thuyết hữu cơ về xã hội” đưa ra ngày xưa hiện đã bị bác bỏ rồi; mặc dù vậy, chúng tôi hoàn toàn chấp nhận định nghĩa này vì tuy về hình thức, nó chưa đạt nhưng nội dung thì lại rất sâu sắc. Lịch sử tầng lớp trí thức Nga là lịch sử nhận thức của người Nga vì trí thức chính là người truyền bá nhận thức. I. Aksakov[1] hoàn toàn có lý khi định nghĩa tầng lớp trí thức là “những người tự nhận thức” và chỉ ra rằng tầng lớp trí thức “không phải là một đẳng cấp, không phải là giai cấp, cũng không phải là một liên hiệp hay một nhóm nào... Đấy cũng không phải là một tập hợp mà là toàn bộ các lực lượng sống động xuất phát từ nhân dân...”

 

"Hồng Bàng thị truyện” như một truyền thống được kiến tạo của người Việt Nam thời trung đại

                                    (Tác giả Liam C. Kelley; Hoa Quốc Văn dịch)

Trong một thời kì xấp xỉ nghìn năm khi những vùng đất mà ngày nay thuộc miền Bắc và một số phần của miền Trung Việt Nam đang nằm bên trong những đường biên của các đế chế Trung Hoa khác nhau, thông tin về khu vực đó phần lớn được ghi chép bởi các tác giả Trung Hoa. Những người này gom thông tin trong các bộ sử qua các triều đại về những cuộc nổi dậy và sự bổ nhiệm các quan lại đến khu vực ấy, và xếp chúng trong những loại mục của những cuốn sách mang tính bách khoa và tuyển tập về những gì mà họ xem là nhân vật và sản vật kì lạ đến từ vùng ngoại biên của đế chế. Ngay khi khu vực này trở nên tự chủ [thoát] khỏi sự cai trị của Trung Hoa vào thế kỉ X, người Việt Nam bắt đầu soạn các cuốn biên niên sử về vùng đất của họ(1).

 

“Những lời bộc bạch” của Jean-Jacques Rousseau và bàn về sự tử tế

                                                                                                            (Nguyễn Ngọc Hân)

Tôi không thể nhớ nổi mình đã học hay biết về tác phẩm của Jean-Jacques Rousseau ở góc nào trong chương trình văn học trung học, nhưng tên ông cùng những tác phẩm và tư tưởng của ông đã được mẹ gieo rắc vào đầu tôi từ khi còn rất nhỏ, từ khi tôi có thể đọc sách. Một tối chủ nhật đẹp trời nọ, cùng những người bạn thân thiết đi nghe một buổi tọa đàm giới thiệu về bản dịch tác phẩm “Những lời bộc bạch” (dịch giả Lê Hồng Sâm), cuối cùng tôi cũng trực tiếp được tiếp cận tác phẩm của Jean-Jacques Rousseau.

 

Trần Huyền Trân – nhà thơ “vẩy bút làm mưa gió”

                                                                             

(PGS.TS Lưu Khánh Thơ)       

(Vietvan.vn) Sáng 14-9, Hội nhà văn Hà Nội tổ chức Hội thảo kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Trần Huyền Trân (1913-1989) với chủ đề “Vẩy bút làm mưa gió”.

Nghệ sĩ Hạc Đính, người bạn đời của nhà thơ cùng các con cháu và nhiều nhà nghiên cứu, sáng tác, hội viên Hội nhà văn Hà Nội đã tham dự.

 
 
Copyright © 2009 - 2013 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com