Các quyển sách có ảnh hưởng nhất trong ngành Đông Nam Á học

(Tác giả: Hui Yew-Foong; Ngô Bắc dịch)         

Một bản tin ngắn để giải thích số tạp chí đặc biệt này, hoàn toàn không giống như các số báo đặc biệt nhất.  Để đánh dấu 40 năm của Viện Đông Nam Á Học (Institute of South East Asia, Singapore), trong năm 2008, ban biên tập tạp chí SOJOURN (Journal of Social Issues in Southeast Asia) đã quyết định đi đến việc lập một danh sách về “Mười Quyển Sách Có Ảnh Hưởng Nhất Về Đông Nam Á”.  Ý tưởng xem ra chất phác, nhưng sự biện biệt sẽ mau chóng nhận biết rằng việc lập một danh sách như thế là một sự đối đầu với sự tranh luận ở mọi góc cạnh.

                                                                                 


 

Hướng đến cái ngoại vi văn hóa: khúc ngoặt của lý thuyết văn chương đương đại


(Trần Ngọc Hiếu)        

            1. Mở mục lục những tuyển tập giới thiệu lịch sử lý thuyết phê bình văn học được xuất bản gần đây ở Anh- Mỹ, có thể nhận thấy một điểm nhỏ nhưng lại gợi suy nghĩ về động hướng của tư duy lý thuyết văn học đương đại: kể từ sau Giải cấu trúc luận (Deconstruction), tên của các lý thuyết phê bình thường có xu hướng gắn liền với các chủ thể văn hóa như Thuyết hậu thực dân (Postcolonialism), Thuyết nữ quyền (Feminism), Thuyết đồng tính (Queer theory), Phê bình chủng tộc và sắc tộc (Racial and Ethnic theory)…

 

Không gian nghệ thuật trong văn xuôi Gogol

(Tác giả: Iu.M.Lotman; Lã Nguyên dịch)      

Truyện kể của các tác phẩm văn học trần thuật thường phát triển trong phạm vi không gian thuộc về một địa phương cụ thể nào đó. Khi tiếp nhận, người đọc ngây thơ có xu hướng đồng nhất không gian địa phương trong cảnh của truyện kể với không gian hiện thực (ví như không gian địa lí). Nhưng chỉ cần so sánh cách thể hiện cùng một câu chuyện bằng các phương tiện khác nhau của những nghệ thuật khác nhau, ta sẽ nhận ra, sự tồn tại của không gian nghệ thuật mang tính đặc thù, loại không gian không thể xem là sự tái hiện giản đơn các đặc điểm địa phương của một cảnh quan nào đó, là điều quá hiển nhiên.

 

Một số biểu tượng mang tâm thức Mẫu trong Đội gạo lên chùa của Nguyễn Xuân Khánh

                                                                                              (TS. Hoàng Thị Huế)          

Nguyễn Xuân Khánh đã  kiến tạo một phong cách tiểu thuyết lịch sử riêng bằng sự hòa giải giữa tự do và ký ức, giữa áp lực nặng nề của lịch sử và tự do sáng tạo của nghệ sĩ. Đội gạo lên chùa là một minh chứng mặc nhiên cho sự níu kéo, giăng mắc của tâm thức dân tộc ở sự xuất hiện dày đặc không khí huyền ảo, cổ tích, không gian phi thực, các biểu tượng, mô-típ, hình ảnh, các phức cảm, mặc cảm… Tác phẩm là mảnh đất màu mỡ cho sự tham dự, song chiếu của huyền thoại – lịch sử và sự nảy mầm các biểu tượng mang tâm thức Mẫu nương mình trong vô thức người nghệ sĩ.

 

Nhà thơ trong thời đại văn xuôi

(Tác giả: Dana Gioia; Nguyễn Thị Ngọc Nhung dịch)       
Như Ezra Pound vẫn nói, nếu thơ tượng trưng cho “hình thức cô đọng nhất của diễn tả ngôn từ,” nó đã đạt được cá tính giản lược và cường độ bằng cách nhìn nhận cách thức mà chữ đã được dùng trước đó. Thơ không hiện hữu trong cô lập, nó chia sẻ, khai thác lịch sử  và văn chương của thứ ngôn ngữ nó được viết ra. Cho dù mỗi bài thơ đều tìm cách tạo dựng nên một toàn hảo tạm thời ở trong và về chính nó, nó đạt được mục đích này qua cách thừa nhận kinh nghiệm cả đời của độc giả bằng chữ, hình ảnh, ký hiệu, truyện kể, âm thanh, và những ý tưởng nằm ngoài chính bài thơ. Cách dùng chữ hay hình ảnh thành công nẩy bật ra bộ liên cấu, bài thơ có thể cô đọng một số lượng ý nghĩa trí tuệ, gợi cảm và xúc động vô lường trong một dòng hay một đoạn.

 

Thuyết Hậu hiện đại và văn hóa đại chúng

(Tác giả: Dominic Strinati; Nguyễn Thị Ngọc Nhung dịch)

 Trong chương này, tôi sẽ chú ý đến phân tích hậu hiện đại về văn hóa đại chúng đương thời. Tuy nhiên, khác với những chương trước, tôi sẽ thay đổi chút ít lối sắp xếp cuộc bàn luận bằng cách lưu ý trực tiếp đến những đòi hỏi thực nghiệm của thuyết hậu hiện đại. Tôi có vài lý do cho việc này.

 

Thay đổi khung tri thức và mô hình lí thuyết là tiền đề nâng cao hiệu quả của hoạt động nghiên cứu, phê bình văn học

(Lã Nguyên)        

"Tiếng vọng của các mệnh đề “bước ngoặt ngôn ngữ”, “bước ngoặt diễn ngôn”, “cái chết của tác giả”, “sự sụp đổ của các đại tự sự”, “tâm thức hậu hiện đại” … đã dội vào Việt Nam, nhưng đại bộ phận giới nghiên cứu, phê bình văn học hình như  vẫn chỉ nghe thanh âm vang dội ấy như “gió thoảng ngoài tai”…Cho nên, đã đến lúc cần đổi mới khung tri thức và mô hình lí thuyết của các ngành nhân văn học nói chung, ngữ văn học nói riêng. Đổi mới mô hình lí thuyết và khung tri thức là nhu cầu bức thiết và là cơ sở để nâng cao hiệu quả của hoạt động nghiên cứu, phê bình văn học".


 

Biểu tượng “Lưỡi” trong tiếng Việt

(Hoàng Kim Ngọc)     

Tóm tắt:  Lưỡi trong văn hóa truyền thống biểu trưng cho lời ăn tiếng nói, cho lối sống, cách đối nhân xử thế. Trong thơ đương đại Việt Nam, trên cơ sở tiếp nhận quan niệm truyền thống, biểu tượng lưỡi còn mang những ý nghĩa mới. Lưỡi biểu trưng cho tình yêu mãnh liệt với những khát khao nhục cảm. Lưỡi là hình tượng để qua đó thi sĩ thể hiện khát vọng sáng tạo; những nhận thức, trăn trở trong hành trình tìm tới chân - thiện – mĩ; những quan điểm, tư tưởng, tuyên ngôn về nghệ thuật…

 

Chú giải ngắn về phê bình văn học Đỗ Lai Thúy và Thơ như là mỹ học của cái khác

(Nguyễn Mạnh Tiến)         

 Đọc sâu một phê bình, nghĩa là phải đọc đi đọc lại, lật tới lật lui từng lớp nghĩa, làm thành một vòng tròn của sự đọc/hiểu, nhằm thâm nhập cho được vào bản mệnh của phê bình, tức ở phần tư tưởng và phương pháp. Vì thế, kinh lịch của hoạt động đọc phải mang tính đường dài, kiên trinh và bền sâu. Ở đây, loay hoay trong khoảng không gian giới hạn của tiểu luận, tôi xin phép, chỉ trình ra cái hiểu ban đầu về phê bình văn học Đỗ Lai Thúy và Thơ như là mỹ học của cái khác[1] ở hai chất nền cơ bản kiến tạo nên tư tưởng phê bình của ông là: phương pháp hệ hìnhmỹ học của cái khác.

 

Một lời biện hộ cho thơ


(Tác giả: Marcel Reich-Ranicki; Trương Hồng Quang dịch)    

LTS: Marcel Reich-Ranicki, sinh năm 1920, người ở Đức được mệnh danh là "Giáo hoàng văn học", là nhà phê bình văn học đương đại quan trọng nhất của CHLB Đức. "Một lời biện hộ cho thơ" là bài thuyết trình đọc vào ngày 30.11.1980 nhân dịp ra mắt Tập 5 của "Tuyển thơ Frankfurt" trong khuôn khổ chuyên mục thơ của nhật báo "Frankfurter Allgemeine Zeitung" (FAZ) mà tác giả là chủ biên phần văn học từ 1973 đến 1988. Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu bài "Một lời biện hộ cho thơ" của ông sau đây do dịch giả Trương Hồng Quang thực hiện

 
 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com