Báo cáo mới của UNESCO: 2.500 ngôn ngữ có nguy cơ bị biến mất!

Hôm 19/2, Cơ quan Văn hóa Khoa học Giáo dục LHQ (UNESCO) cho biết trong số 6.900 ngôn ngữ đang được sử dụng trên thế giới có khoảng 2.500 ngôn ngữ đang bị đe dọa. Đây là một thực tế đáng lo ngại bởi thế giới đang mất đi hàng loạt ngôn ngữ quý hiếm sau chỉ vài thế hệ.

2.500 ngôn ngữ bị đe dọa

Thế giới đã mất đi tiếng Manx vốn được sử dụng ở đảo Isle of Man, tiếng Ubykh ở Thổ Nhĩ Kỳ và năm ngoái là tiếng Eyak ở Alaska, sau khi người cuối cùng nói tiếng này là bà Marie Smith Jones qua đời. Mọi chuyện chưa dừng ở đó, theo bản đồ ngôn ngữ mới được UNESCO công bố hôm 20/2, trong số 6.900 ngôn ngữ đang được sử dụng trên thế giới, có khoảng 2.500 ngôn ngữ đang bị đe dọa biến mất vĩnh viễn. Con số này cao gấp nhiều lần sao với những dữ liệu công bố năm 2001, khi đó UNESCO cảnh báo 900 ngôn ngữ sắp biến mất.
 
Bà Marie Smith Jones năm ngoái qua đời, cũng khiến tiếng Eyak ở Alaska
vĩnh viễn biến mất

Đây là năm thứ ba liên tiếp UNESCO phát hành bản đồ loại này nhằm cung cấp những thông tin cập nhật nhất về các ngôn ngữ đang được sử dụng trên thế giới. Bản đồ sẽ trả lời những câu hỏi đang được các nhà văn hóa đặt ra, như tại sao ngôn ngữ bị mất đi, những khu vực nào của thế giới đang bị ảnh hưởng mạnh nhất và làm thế nào để có thể cứu vãn những ngôn ngữ này. Bản đồ được phát hành nhân ngày Quốc tế tiếng mẹ đẻ 21/2.

Tập bản đồ này là công trình tập thể của đội ngũ các nhà ngôn ngữ học, do Giáo sư người Australia Christopher Moseley, một nhân vật thông thạo sáu ngôn ngữ Bắc Âu, đứng đầu và do Chính phủ Na Uy tài trợ. Đây là năm đầu tiên bản đồ được đưa lên mạng internet trên địa chỉ http://www.unesco.org/webworld/babel/atlas. Hiện bản đồ mới bao gồm các ngôn ngữ bị đe dọa ở châu Phi và sẽ được cập nhật thường xuyên trong tương lai gần.

Một thực trạng đáng báo động

Theo bản đồ, hiện có khoảng 199 ngôn ngữ trên thế giới chỉ được khoảng hơn một chục người sử dụng, trong đó có tiếng Karaim được sáu người ở Ukraina sử dụng và tiếng Wichita, được 10 người ở bang Oklahoma, Mỹ, còn dùng tới. Tiếng Lengitu thậm chí còn 4 người sử dụng và những người này đang sống ở Indonesia.
 
Theo UNESCO, hơn 200 ngôn ngữ đã "tuyệt chủng" chỉ sau 3 thế hệ. Cụ thể như tiếng Ubykh đã rơi vào câm lặng hồi năm 1992, khi người cuối cùng nói tiếng này là Tefvic Esenc qua đời. Tiếng Aasax ở Tanzania biến mất vào năm 1976 và trước đó hai năm, tiếng Manx cũng rơi vào quên lãng vĩnh viễn.
 
Một gia đình trong số 200 người duy nhất trên thế giới
còn nói tiếng Iwaidja, Australia
 
Ấn Độ đứng đầu danh sách các quốc gia có nhiều ngôn ngữ đang bị đe dọa nhất. Nước này có 196 ngôn ngữ đang gặp nguy hiểm. Xếp thứ hai là Mỹ với 192 ngôn ngữ bị đe dọa và Indonesia với 147 ngôn ngữ. Tình trạng ngôn ngữ biến mất không chỉ đe dọa những nước giàu như Mỹ mà còn tại cả các quốc gia nghèo khó ở khu vực cận Sahara, châu Phi. Bản đồ mới công bố của UNESCO đánh giá khoảng 10% trong số 2.000 ngôn ngữ nơi đây sẽ biến mất trong thế kỷ tới.

Trên quy mô thế giới, có 538 ngôn ngữ đang ở diện bị đe dọa rất nghiêm trọng, 502 ở mức đe dọa nghiêm trọng, 632 ở mức nguy hiểm và 607 ở mức không an toàn. Nếu các ngôn ngữ này bị mất đi, nhân loại sẽ bị thiệt hại lớn, như nhận xét của Tổng giám đốc UNESCO Koïchiro Matsuura: "Cái chết của một ngôn ngữ dẫn tới sự biến mất của rất nhiều dạng văn hóa phi vật thểnhư các bài thơ và các câu chuyện cười".

Những dấu hiệu tươi sáng

Tất nhiên trong khung cảnh xám xịt nói trên không phải không có những ngoại lệ. Papua New Guinea, quốc gia có hơn 800 ngôn ngữ khác nhau, thuộc loại đa dạng nhất trên thế giới, chỉ có 88 ngôn ngữ được liệt vào dạng bị đe dọa.

Bên cạnh đó có những ngôn ngữ đang có dấu hiệu hồi sinh như tiếng Cornish, một loại ngôn ngữ gốc Celtic được dùng ở Cornwall, miền nam nước Anh và tiếng Sishee ở New Caledonia. Các chính phủ Peru, New Zealand, Canada, Mỹ và Mexico cũng đã rất thành công trong việc bảo tồn các ngôn ngữ gặp nguy hiểm của họ khỏi bị "tuyệt chủng".

Phó giám đốc UNESCO Francoise Riviere đã đánh giá cao những nỗ lực bảo tồn ngôn ngữ sắp tuyệt chủng của thế giới. Nhưng bà nhắc nhở rằng điều cốt yếu để mỗi ngôn ngữ sắp tuyệt chủng có thể tồn tại là người ta cần "cảm thấy tự hào mỗi khi sử dụng các ngôn ngữ" do cha ông họ đã từng dùng trong quá khứ.

Theo TTVH
 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com