Nhà văn “xuyên quốc gia”

Đó là cái tên trìu mến mà giới phê bình văn học thường gọi nhà văn Pháp “nay đây, mai đó” Jean-Marie Gustave Le Clézio, người nhận giải Nobel Văn chương vào giữa tháng 12.2008. Qua các tác phẩm của ông, người đọc như lạc vào miền nhiệt đới ở Thái Lan, những bí ẩn lạ kỳ từ quần đảo Mauritius hay cái nóng khủng khiếp của sa mạc châu Phi…

Lữ khách không biết mệt     

Thật không cường điệu khi nói về nhà văn Pháp gốc Mauritius như thế. Ngay trong công bố trao giải Nobel Văn chương 2008, Hội đồng Nobel đã gọi nhà văn 68 tuổi này là “tác giả của những hành trình mới, những cuộc phiêu lưu chan chứa chất thơ và là người khai phá một nhân loại bên ngoài và bên dưới nền văn minh đang ngự trị”.      

Tổng thống Pháp Sarkozy cũng lãng mạn nhận xét: “Là đứa trẻ lớn lên ở Nigeria, chàng trai gắn bó với Nice (Pháp) và là một kẻ lãng du từ Mỹ đến những sa mạc châu Phi, Clézio là công dân thế giới, người con của mọi lục địa và mọi nền văn hóa”. Còn nhật báo Thụy Sĩ Le Temps bình luận: “Clézio đúng là người Pháp, người châu âu, nhưng hơn hết, ông là người lãng du. Clézio đã sống ở Pháp, Thái Lan, Mexico, Panama, Morocco, Nigeria, Anh, Mỹ và Hàn Quốc. Ông ấy là nhà văn sáng tác bằng tiếng Pháp hơn là một nhà văn Pháp”.      

Ngay bản thân nhà văn cũng tự nhận: “Viết như là đi du lịch. Đó là cuộc du ngoạn ra khỏi bản thân mình và sống cuộc sống khác - có thể là một cuộc sống tốt hơn”.     

Thế giới sách bao la là... Tổ quốc!     

Le Clezio là cây bút thứ 14 của Pháp được tôn vinh giải Nobel Văn chương.  Ông là người cùng thế hệ với các nhà văn lừng danh thuộc trào lưu “Tiểu thuyết mới” của Pháp, trong đó có Michel Butor, Nathalie Sarraute, Claude Simon. Ông cũng là một trong những tác giả Pháp có sách được dịch và giới thiệu ra nước ngoài nhiều nhất.      

Nhưng cũng thật khiên cưỡng khi chỉ gọi nhà văn có mái tóc vàng nhạt và đôi mắt xanh biếc này là người Pháp. Ông sinh ra tại thành phố biển Nice (Pháp) năm 1940, nhưng tổ tiên ông đã định cư ở đảo quốc Mauritius từ thế kỷ XVIII và ông hiện đang sống cùng vợ và hai con gái tại bang New Mexico (Mỹ).      

Tập viết văn từ năm lên bảy tuổi, ngay năm sau Clézio theo gia đình sang Nigeria. Bởi thế, châu Phi đã thành mảng ký ức đậm nét trong nhiều tác phẩm của Clézio. Ví như cuốn Desert (Sa mạc, 1980) đã được Viện Hàn lâm Thụy Điển đánh giá là “chứa đựng những hình ảnh huy hoàng về một nền văn hóa đã mất trên sa mạc Bắc Phi, tương phản với hình ảnh một châu âu qua mắt những người nhập cư”.

Vốn đam mê du lịch và văn chương, lại có tuổi thơ ở châu Phi, học đại học ở châu âu, giảng dạy tại Thái Lan, Mexico và Mỹ..., nên chủ đề sáng tác của Clézio xuyên văn hóa. Ông thường xuyên di chuyển từ lục địa này sang lục địa khác, kết hợp những ý tưởng và hình ảnh từ nhiều loại văn chương và văn hóa khác nhau. Văn của Clézio vừa rành mạch, vừa ấn tượng, vừa hoài niệm, vừa hiện đại. Đến nay, sau hơn 40 năm cầm bút, ông đã là tác giả của hơn 30 đầu sách, gồm tiểu thuyết, truyện ngắn, tiểu luận và cả truyện thiếu nhi... Những chuyến đi đã được thể hiện trong các tác phẩm xoay quanh đề tài du lịch, cuộc sống lưu vong và cả những hoài niệm về thế giới đã mất. Qua các tác phẩm của ông, người đọc dường như cảm nhận được không khí oi nồng ở Thái Lan, cuồng nhiệt ở Mexico hay bí ẩn ở quần đảo Mauritius... Chính Clézio phải thừa nhận: “Tôi luôn trong tâm thế chuyển động. Tôi không chắc về nơi mình sẽ đến và muốn sống... Nhưng tôi đã tìm thấy gia đình thực sự trong thế giới sách bao la và đó là tổ quốc”.     

Tại sao không?     

Cầm bút sớm và vinh quang cũng đến sớm. Năm 1963, mới 23 tuổi, tiểu thuyết đầu tay Le Procès-Verbal (tạm dịch Biên bản) của Clézio đã giành Prix Renaudot, giải thưởng văn học uy tín thứ hai ở Pháp. Năm 1980, Clézio nhận giải Prix Paul Morand của Viện Hàn lâm Pháp. Và ngay trước khi nhận giải Nobel, cuốn tiểu thuyết mới xuất bản Ritournelle de la faim cũng được trao giải thưởng văn học Thụy Điển Stig Dagerman.      

Không chỉ được 13% độc giả của tạp chí Lire năm 1994 coi là “nhà văn Pháp vĩ đại nhất còn sống”, mà Clézio còn được xếp thứ 11 trong số 12 ngôi sao nam hấp dẫn nhất hành tinh năm 1999 do phụ nữ bình chọn, bên cạnh những tài tử đẹp trai và nổi tiếng như Alain Delon, Sean Connery hay Johnny Depp...     

Do chỉ viết bằng tiếng Pháp, nên Clézio bị nhà phê bình Lev Grossman chê trên tạp chí Time rằng “Chỉ người biết tiếng Pháp mới biết ông ấy”. Không để tâm, Clézio vẫn tự tin trả lời “Sao lại không?” khi được hỏi “Ông thấy mình có xứng đáng được nhận giải Nobel?” Vốn sống bình lặng và có phần ẩn dật trong đời thường, song nói về giải thưởng, ông luôn khẳng khái: “Là nhà văn, người ta luôn tin vào các giải thưởng văn học vì mọi giải thưởng đều đại diện cho thời đại, là động lực để tiến lên... Nhà văn viết để được đọc và giải thưởng này là câu trả lời”.

Nguồn: NGười đại biểu Nhân dân

 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 


 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com