Nhà văn Cao Duy Sơn: Cả đời tôi chỉ đeo đuổi đề tài về người miền núi

(Là nhà văn “chuyên đề tài miền núi”, Cao Duy Sơn (ảnh) vừa làm cú vượt “gặt” giải thưởng Hội Nhà văn VN 2008 với tập truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối. Không phải lần đầu đoạt giải “quán quân” về văn học nhưng Cao Duy Sơn vẫn bất ngờ với chính thành công của mình ở cuộc đua lần này.
 
P.V: Cái lý để Ngôi nhà xưa bên suối “qua mặt” một số cuốn sách  được đánh giá là “khá chất” ở vòng Chung khảo như: Bỗng nhiên có một ngày (Tô Hải Vân); Vú cát (Cao Hạnh); Chợ tình (Sương Nguyệt Minh)..., được  chính những người chấm thổ lộ là “sự dung dị, hồn nhiên trong bút pháp đã vẽ lên những chân dung “tươi ròng” về người miền núi”. Liệu có phải anh là một người con của miền núi (Cao Duy Sơn là người dân tộc Tày, Cao Bằng) nên anh có lợi thế?
 
Nhà văn Cao Duy Sơn: Nói thế cũng không sai. Tôi sinh ra và lớn lên ở thị trấn Cô Sầu (huyện Trùng Khánh, Cao Bằng). Đó là một thị trấn cổ rất nổi tiếng. Nghiệp văn chương của tôi cứ bám lấy thị trấn Cô Sầu mà khám phá, viết mãi vẫn chưa thấy đủ, chưa thấy thấu cái tầng sâu văn hoá tiềm ẩn ở vùng đất này. Tôi viết như một sự trả nợ, trả nợ quê hương, trả nợ những người đã sinh ra mình, bè bạn, xóm giềng...Cả đời tôi, sẽ vẫn là những cuộc khám phá về Cô Sầu với những con người miền núi chân chất.
 
Trước và đồng hành cùng anh trong cuộc khám phá về cuộc sống và người dân miền núi có một số tác giả như Nông Quốc Chấn, Y Phương, Lò Ngân Sủn, Irasara, Hoàng Hà, Hà Thị Cẩm Anh..., nhưng xem ra số lượng tác phẩm viết hay về đề tài miền núi ngày càng hiếm đi. Từ kinh nghiệm thành công của mình thì “cái khó” khi  viết về đề tài này là gì?
 
- Muốn viết về đề tài miền núi thì phải bắt đầu từ sự hiểu biết, hay nói cách khác là “thuộc” văn hoá. Sở dĩ các nhà văn như Tô Hoài, Nguyên Ngọc, Ma Văn Kháng, Trung Trung Đỉnh thành công ở mảng đề tài miền núi là do họ  nắm được vốn văn hoá các dân tộc thiểu số mà họ định hướng ngòi bút đến. Đơn cử một ví dụ, người Tày chúng tôi  chỉ có một từ “ăn”. Uống nước cũng gọi là “ăn nước”, uống rượu gọi là “ăn rượu”... nhưng đó là cuộc sống, còn khi thể hiện vào văn học, thì người dân tộc thiểu số đòi hỏi một sự bình đẳng về ngôn ngữ thể hiện văn hoá của họ được tôn trọng. Trong cuộc sống, người ta có thể nói “ cái mày, cái tao”... là do vốn tiếng Kinh của họ quá ít để có thể diễn đạt sự giao tiếp, nhưng nếu nhà văn coi đó là “văn hoá của người dân tộc” để đưa những “cái mày, cái tao” vào sáng tác... thì lại là một sự miệt thị. Với những người hiểu sâu về văn hoá các dân tộc, họ sẽ biết cách “mã hoá”  ngôn ngữ giao tiếp trong cuộc sống của người dân tộc thành ngôn ngữ hiện nay của văn chương- đó mới chính là bản chất sâu thẳm mà rất ít người hiện nay làm được. Bản thân tôi, một người con của miền núi, vậy mà cũng chỉ dám nhận là đang trong quá trình tích luỹ, khám phá để “mã hoá” những vỉa tầng văn hoá nguyên bản, hồn nhiên của người dân tộc đưa vào những trang văn.
 
Sự hồn nhiên không tô vẽ trong bút pháp đã làm nên tính “đặc sắc” của Ngôi nhà xưa bên suối. Liệu có sự gắn kết nào về lối viết này ở anh kể từ Người lang thang, Hoa mận đỏ, Cực lạc, Đàn trời... là những tác phẩm đã làm nên tên tuổi nhà văn Cao Duy Sơn, trong đó một số cuốn đã giành giải cao của Hội VHNT các dân tộc thiểu số và Hội đồng Văn học miền núi của Hội Nhà văn VN và Ngôi nhà xưa bên suối vừa được tôn vinh?
 
- Với tôi, dù viết về đương đại hay quá khứ cũng phải hồn hậu, dung  dị, không lên gân... bởi cuộc sống của người Cô Sầu chúng tôi vốn là thế. Có khóc cũng không om sòm; có giận dữ thì cũng phải giận theo đúng kiểu người miền núi.Tôi viết như một sự giải phóng năng lượng của bản thân, khám phá chất người Cô Sầu trong chính mình và khi viết thì nét văn hoá  riêng của các dân tộc đồng hiện cùng câu chuyện, chứ không phải đi tìm sự cách tân A, B nào đó  với hy vọng đoạt giải. Trong tập truyện Ngôi nhà xưa bên suối, tôi thích nhất truyện Súc Hỉ (tiếng Tày súc là chú- có nghĩa là Chú Hỉ). Súc Hỉ đã làm nhiều người nhớ lại một tục lệ đã mất ở miền núi- đó là hát khai xuân vào  ngày mùng 1 Tết. Ngày đó, người có “sứ mệnh hát khai xuân” sẽ mặc những bộ quần áo rách rưới giống như những người ăn xin, đến từng nhà hát lời chúc cầu một năm mới ấm no, an lành... và chủ nhà sẽ đặt một đồng tiền vào cái giỏ mà người hát khai xuân đeo bên mình. Ngày bé tôi cũng từng đặt những đồng xu vào giỏ của người hát khai xuân nên những gì tôi viết là tất cả những điều đã ăn sâu vào tâm thức và trở thành máu thịt. Tôi viết khó nhọc lắm, một năm chỉ viết được 1-2 truyện ngắn.
 
Có khi nào anh có ý định “vượt Cô Sầu” đến khám phá một vùng đất khác không?
 
-  Trên thực tế, không gian truyện của tôi trải dài trong nhiều tỉnh, vào tận Đà Lạt, sang tận Trung Quốc, nhưng... vẫn là bám theo những bước chân của người Cô Sầu. Hiện tại tôi đang có ý định viết về người Cô Sầu di cư vào Tây Nguyên để xem sau nhiều năm xa quê hương văn hoá của họ đã bị đồng hoá ra sao, cái gì còn giữ được, cái gì đã mất... Tôi đã đi một số chuyến thực tế  vào Tây Nguyên  nhưng cảm thấy vẫn thiếu một cái gì đó, chưa đủ vốn để viết, chắc phải đi vài chuyến nữa.
 
Được biết tiểu thuyết Hoa mận đỏ của anh đã  được dựng thành phim Khoả nước sông Quy và tiểu thuyết Đàn trời thì đang trong quá trình chuyển thể và sẽ “lên phim” trong thời gian tới. Anh có ý định “xông” vào lĩnh vực viết kịch bản ở thể loại mà không phải ai cũng có thế mạnh- phim về đề tài miền núi?
 
- Thế mạnh của tôi là viết văn và tôi chỉ cố gắng tạo ra những tác phẩm thật tốt về đề tài này làm điểm tựa cho các nhà biên kịch chuyển thể. Thế đã là mơ ước nhiều rồi. Bởi đến giờ tôi vẫn không tin mình đã đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn. Trong cuộc đua cùng tôi ở mùa giải này có quá nhiều gương mặt lớn và tôi... ngợp.
 
Xin cảm ơn anh!


Nguồn: Hội nhà văn VN
 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 


 
Copyright © 2009 - 2014 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com