Trong ánh sáng u hoài

Đọc thơ Dương

Nhà thơ Giáng Vân

 

Tôi đọc thơ nữ tác giả này đã rất lâu, khi cô mới vào trường Đại học. Ấn tượng lúc đó là một giọng thơ đầy cá tính, với những phát hiện bất ngờ, nhịp điệu thơ trúc trắc. Như là cô không chú ý đến vần điệu như những người viết thơ thông thường, mà chỉ chú ý đến điều mình muốn biểu đạt, rồi tự những điều đó tìm ra nhịp điệu của chúng. Lúc đó, tôi bắt đầu chú ý và khuyến khích cô viết. Về sau cô viết truyện, một vài truyện ngắn có nhiều tính điện ảnh. Rồi cô đi học biên kich điện ảnh ở Trung Quốc, nhưng rồi lại bất ngờ sang Mỹ, và định cư với người thân bên đó. Rồi dường như mưu sinh, học hành để hòa nhập đã kéo cô rời xa con đường ban đầu đã kéo cô vào.

Mới đây Dương gửi cho tôi một bản thảo thơ để hỏi ý kiến có nên in nó ra hay không? Ừ thì mọi thứ trên đời suy cho cùng đều như nước cuốn trôi, những câu thơ cũng như những bông hoa đã nở, rồi, sẽ đến vô vàn những điều khác sẽ đến , sẽ đi. Nhưng nếu điều đó để em lưu giữ lại cho bản thân mình, cho những ai cần đến những câu thơ của mình, thì cứ in ra. Dương nói, “ Cô viết cho em cái lời tựa nhé…”

Ừ, lời tựa, nhưng có cần lời tựa không?

Đọc tác giả này, cũng như đọc một vài tác giả trẻ khác, tôi có một cảm xúc như một sự day dứt, một chút gì như lo lắng, rất cá nhân về những thất vọng, những khủng hoảng, những nỗi buồn, sự cô độc… của họ. Những nỗi buồn cứ theo họ lớn dần lên.

Như là nỗi thất vọng của một thế hệ. Mà khi họ càng trưởng thành, nỗi thất vọng càng sâu xa, càng nặng trĩu.

Đó là những thứ họ chỉ có thể chia sẻ để những câu thơ mang hộ.

Thơ Dương cũng như vậy.

Khi còn trẻ, là một cuộc kiếm tìm gương mặt mình, một gương mặt nhạt nhòa, chìm nghỉm trong đời sống, trong những nhà kính  hàng hàng những ô cửa giống nhau, những hành vi giống nhau, những nụ cười giống nhau, mà đến cả tình yêu đôi lứa cũng không sao làm nó hiện ra, thậm chí, chỉ càng làm hiện lên sự nhạt hoét, sự tầm thường.

 

“Em

từ ô này sang ô khác

lê thê hoang mang hết dãy ngày

không ngạc nhiên cuối con đường phi lý”

(Nhà kính)

Những mascarra son môi chì kẻ

Cọ cạch vân tay

 

Chà khắp mặt

Giật mình không gặp ta

 

Ghi nhật ký

Rửa mặt đêm cố tìm mình: không thấy”

(Rửa mặt)

 

“ngày toang hoang

chỉ dám lộ liễu mình trong chiếc váy ngắn màu giả tạo

 

vo viên mâu thuẫn

ném choang

ngày trống”

( Ngày)

 

Có bao nhiêu những kẻ đã có những giật mình như em? Có bao nhiêu những tuổi trẻ đã chìm nghỉm trong trong sự hỗn tạp của đời sống?

Thi ca liệu có còn khả năng thức tỉnh?

 

 

Sau khi cắn nát ngón tay

Mùa hạ bỏ đi với đôi mắt máu như đỏ cháy

Máu như mắt hồ

Ngày cũng bay qua ngón tay chơ vơ

Đêm im lặng

Màu xanh chết trong đáy bình”

 

Cảm thức cô độc, chơ vơ, về những nỗi đau đớn, về những cái chết của linh hồn, chỉ có khả năng là ở các thi nhân. Nhưng dù tất cả những dự cảm đó tràn ngập, thì nhà thơ của tôi vẫn không cam chịu, không khuất phục, vẫn mạnh mẽ và quyết liệt:

 

 

 

          Cây đức hạnh mọc giữa cổng tình nhân

Người đời ươm tưới vun vén

                bằng nước bọt bằng lưỡi cong bằng miệng rộng

Em cay đắng nhận ra mình

Không có tên trên chiếc lá nào

Dù là chiếc lá đã thoát thai!

 

Ôi đức hạnh đàn bà!

Ôi những khoảng nứt tội danh!

Sần sùi

Bao ánh mắt bao giọng cười bao lời nói

 

Em trèo qua cây đức hạnh thế nhân

Đứng trước cổng tình yêu

Hơi mòn kiêu hãnh

 

( Cây đức hạnh)

 

Tựa như một tuyên ngôn nữ quyền.

Nhưng rồi lí trí của nàng giúp nàng hình dung một ngày, mọi sự phản kháng rơi vào vô vọng, lãng quên, rồi nàng không chết tức tưởi, không tự sát thương, cũng không cả phẫn nộ:

 

Rồi một ngày hoàn toàn quên câm lặng và xếp hàng

Bình thường như khi nắng lên

Hát ca vội vã

Rồi một ngày trôi không tiếng than

 

Cặm cụi như được trả lương

Không kiệt sức vì yêu nữa”

( Ghi chép)

 

Nàng nhìn thấy thơ và nhà thơ quy hàng số phận.

 

Thì con cá nhỏ vừa nói đấy thôi

Đại dương đang tự vẫn

 

“…Thì sẽ chết quỳ dưới câu nguyện ước

Bên đôi môi che vết nứt mặt trời

Nơi yêu nhất.

Thương nhất.

Nồng nhiệt nhất.

 

…Thì sẽ bên anh nơi Thượng đế cười khan

Hơ?”

(Ngôn ngữ của đại dương)

 

Thế mạnh của thơ Dương không phải ở ngôn từ đẹp đẽ, ở âm điệu du dương, mà ở sự chân thành, ở trực cảm để xuyên thấu vào bản chất của điều cô muốn biểu đạt. Vì thế mà lối biểu đạt của cô mang đậm tính riêng, không lẫn với người khác.

Cũng vì thế, đọc thơ Dương, có thể hình dung thấy hành trình sống của cô thật rõ.

Một vài câu thơ nhẹ tênh, nhưng chất chứa hết cả một phần đời mà cô trải qua

 

“Đã mười năm

Con kiến mới lớn quay lưng với mặt trời

Lãnh cảm trên lưng, trong mắt môi và con tim chưa thức dậy

Mặt trời làm sao

Mà im lặng đến ghê hồn”

 

Một ngày, khi tuổi trẻ trôi qua, khi những nỗi buồn được thu xếp, không có nghĩa nó bị mất đi, nó chỉ hiện lên trong những hình hài khác mà thôi:

 

            “Rồi quên đi đóa tường vi cũ

            Tường rêu úa rất đàn bà và ngạt

            Tắt trong ánh sáng u hoài

            Như tất cả rồi tắt đi

            Chẳng ai phán xét nổi quá khứ trong thân thể đau thương

                                                                        đang chảy dòng rêu úa ấy

            Cứ thở thêm một lần thôi

 

            Thở đi đóa tường vi cũ

            Mai đã chết trong ánh sáng u hoài”

          ( Trong ánh sáng u hoài)

 

Dù thế nào, thì những đóa tường vi vẫn thở. Đấy là điều tất yếu và duy nhất mà tư chất một nhà thơ có thể làm được.

Và trên cái hành trình mà tâm hồn thi nhân thoi thóp trong lồng ngực bé nhỏ một con người đó, thơ Dương sống lại trong một trạng thái khác, một con người khác, một dòng sông khác. Trầm lặng hơn, chịu đựng hơn, bao dung hơn, và không ngừng khắc khoải:

 

 

“kể từ lúc, xa quê hương một lần

thế giới em đến ngọc ngà hèn hạ

đâu ai cho em biết chỉ duy nhất con đường lên đỉnh núi

trăng xa và rất mờ

 

thành phố rộng quá

không mơ muốn nào còn bám víu đôi chân size sáu rã rời lạnh nhạt

em đơn phương để lại bên cạnh những vóc dáng khổng lồ

nỗi buồn khẩn khoản

từ lâu đã vô tri

 

thành phố xa quá

biển thì mờ bàn tay em thì nhỏ

ngôn ngữ lạ thì như sấm rền thích dâng tặng cơn mưa

rồi ngày xưa cũng lạ

 

rồi một lần xa quê hương cũng lạ

thế giới em đến không phải là thế giới

vì duy nhất một con đường xa vợi

em phải đi

lên đỉnh núi xa vời.”

( Chuyện buồn đến thắt lòng)

 

Nhưng rồi, em vẫn quyết liệt như thế, vẫn là một em ngày nào từng đứng trước cây đức hạnh của người đời để bảo vệ tình yêu của mình, thì giờ, nơi góc bể chân trời của nước Mỹ, em vẫn còn nguyên nỗi thất vọng, chỉ có điều nó đã trở nên đau đớn hơn, sâu sắc hơn:

 

“tôi đã no nê buồn thương và bất lực

trong mất mát và thiếu thốn,

tôi quyết định để dành bài thơ này

một bài thơ trống không”

( bài thơ để dành)

 

Đấy là gì, nếu không nó là một nỗi buồn thiên bẩm của thi nhân. Con người sẽ là gì nếu chúng ta không biết thất vọng và buồn đau?

Phải không Dương?

 

---

15 – 15/8/2016

 

 

 

 

 

 

 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com