Đoàn Văn Mật từ từ mà đến

(Nguyễn Quang Hưng)        

 Văn nghệ Quân đội mở trại sáng tác thơ ở Đại Lải - Vĩnh Phúc. Nhà thơ Đoàn Văn Mật, biên tập viên ban thơ được giao làm một trong những “quản trại”. “Dung nhan” thế mà rất… ra gì! Cứ lững thững qua lại từng phòng, để ý phích nước nóng mới, xem hộp trà có còn, mời bác sang phòng em uống chén nước, lại hỏi đêm ngủ ngon giấc hay có bị côn trùng nó bay vào phòng, phấn nó làm cho bị ngứa không…

 Lại bữa cơm gọi người, đếm người. Lại có khi mấy phòng cùng thư thư sau một “ca viết” hăm hở, Mật thấy mọi người ra hành lang đi lại vẫy chân vẫy tay “vươn thở” thì… em mời các bác ta xuống ven hồ nhấm li cà phê! Không thấy cái tác phong nhà binh dập gót giầy, sải chân “hùng mạnh”, cũng không kiểu 8X ở vào độ tuổi đầy đặn, tác phong nhanh nhẹn, xốc vác nữa. Trông Mật có vẻ như một ông thong dong nào đó thật rồi! Thế mà lạ, chầm chậm, nhàn nhàn, nhong nhong thế mà thành xong, thành gọn, thành trôi chảy mới ghê chứ! Nhà thơ Đinh Công Thủy ở Tuyên Quang cùng đi dự trại bảo: Chú Mật ạ! Chú cứ thế mà lại thành hay! Thế mới là chú Mật!

 

Để ý việc đi lại, ăn nghỉ của mọi người, trao đổi ý tưởng, động viên sáng tác, tập hợp bài vở, rồi săn sóc hỏi han sau ngày tổng kết khi ai đã rời trại về nhà nấy rồi. Bác về nhà viết thêm gì mới bác trao đổi với em nhé. Thời gian sau lại gọi điện nắm tình hình cộng tác viên, mời tiếp tục gửi thơ dự thi, cố gắng sao cho chùm lần này hay hơn chùm lần trước. Xong rồi đọc hàng chồng bản thảo thơ, chọn chọn, lọc lọc, gọi điện cho hết người này đến người khác. Rồi trình đăng, rồi tạp chí số mới ra lại gọi điện báo tin, mời đến lấy nhuận bút hoặc ở xa thì báo tài khoản để tạp chí gửi. Mật làm những công việc ấy một cách cần mẫn. Hóa ra cũng nhiều đầu việc, nhiều đầu mối để mà quan hệ nghề nghiệp, nhưng nhìn đi nhìn lại, vẫn thấy cái “ông Mật” này có vẻ từ từ, tủm tỉm như thế. Chính tôi đã có lần phải lấy vợ chồng Mật với Lữ Mai làm ví dụ trong tham luận gửi một hội thảo của Khoa viết văn - báo chí - Trường ĐH Văn hóa, trường cũ của hai vợ chồng, khi nói về chuyện phóng viên trẻ nên chịu đi ngay, đi thường xuyên để trải nghiệm, tích lũy. Vợ chồng Mật - Mai là một cặp như thế, rất chịu lò dò các nẻo đường. Có những khi cả hai vợ chồng cùng nhau đi thực tế, viết bài xa, rong ruổi hôm nay ngày mai. Có lúc cho cả con gái theo nữa. Gì chứ nhiều địa chỉ văn nhân thi sĩ tiếng tăm tỉnh thành hay các điểm đến văn hóa các nơi là “nhà Mật” khá chăm chỉ khai thác, nhiệt tình, cởi mở mà thành chỗ thân quen lâu dài.  

Ở Đại Lải, Mật hẹn lên chơi một anh bán hàng quần áo trong chợ Xuân Hòa - có gì để quen một anh bán hàng chợ ở thị xã trung du này? Tôi đi cùng và rồi thấy hay hay với mấy ngăn tủ kính anh chủ hàng “cấy” vào tường, ở trong cơ man nào là đồng hồ cũ. Vuông, tròn, chữ nhật, còn nguyên nắp chuông như cái bát úp ở trên, hay nguyên đàn gà mổ thóc mà mỗi giây là một nhịp mổ của gà mẹ. Hàng trăm chiếc đồng hồ cũ đã thuộc vào bộ sưu tập đầy mê thích của anh hàng quần áo, mà trong đó, hóa ra một lượng kha khá chính từ cái “kho” Đoàn Văn Mật trên Hà Nội. Thế mới biết “tay này” tẩm ngẩm tầm ngầm mà để ý, mà chơi mấy cái môn này từ bao giờ. Mật ngồi nói chuyện đồng hồ với anh quần áo, tôi thích, bắt đầu “lôi” mẫu này, dáng nọ ra bình, từ những cái bé bé xinh xinh đến các kiểu quả lắc cỡ lớn, loại treo tường, loại đứng, rồi đặc điểm đồng hồ cổ Nga, cổ Pháp, lại kể với nhau chỗ nào có ông thợ sửa bánh răng đồng hồ khéo tay đã thuộc dạng vừa “siêu” vừa “kiêu”... Thế chứ, thế thì thỉnh thoảng đi đâu đấy lên Hà Nội, có hẹn trước hoặc tạt qua nhà, anh quần áo lại “thửa” được cái đồng hồ cũ cũ, lạ lạ, hiếm hiếm mới được Mật tìm đâu về.

Đồng hồ là một trong những món thuộc thú sưu tập lâu nay của Đoàn Văn Mật nhà thơ. Lần nọ lên nhà tôi thấy cái giá sách gỗ tròn trông lạ, mà to chứ nào có bé gì, không hiểu thấy được ở đâu mà chịu đưa về khênh lên tận phòng. Rồi mấy bộ bình, lọ, ấm đời này đời kia, gần đây đã thêm chiếc máy nghe đĩa nguyên cái loa đồng như bông hoa kèn doe lên đến là điệu! Thế rồi ngồi kể cái này, bàn cái nọ, hóa ra Mật đã tìm hiểu, tích cóp những thông tin, kiến thức cần cho một người chơi cổ vật từ khi nào. Tất nhiên, như Mật “tự thú” là mình chỉ “cò con” thôi, tôi cũng không muốn coi việc này là ghê gớm gì! Nhưng tôi biết, để sắm sanh từng chút một những món đồ như thế, Mật cũng đã đủ để không còn là cái anh bỡ ngỡ mới bước vào địa hạt này mà vồ vập mua bừa, mua ẩu, mà cũng đã là cái người biết thong dong ghé chỗ này, tham khảo chỗ kia để hỏi han, so sánh, tìm lấy những gì là hợp với sở thích, điều kiện của mình. Nói đủ thì vô cùng, mấy ông già lọm khọm vẫn còn phải nghe ngóng, có khi vờ im lặng nữa là. Nhưng từng chút thôi, “cò con” như Mật đây, cũng đã khá là thú vị, nó vừa cho mình biết thêm để vun vào nghề viết, cũng lại thiết thực với ý nghĩa vật chất hẳn hoi, nó giúp ổn định thêm cho cuộc sống trên chặng đời tích lũy này, ổn định cả tinh thần nữa, với cái nghĩa mình là một người được thưởng lãm, được sở hữu những hiện vật văn hóa mà mình với nhiều người cho là hay.

(Nhà thơ Đoàn Văn Mật)

Hình như đấy đã thành một cái duyên chơi đồ rơi vào người “chơi chữ, làm chữ”. Cái duyên ấy tôi nghe kể đã nhóm nhen từ hồi là cậu học trò ở Nam Định, thích nhìn ngắm, hỏi chuyện mấy thứ đồ vật xưa cũ. Nó kéo niềm hứng thú của Mật đến khi nào không biết, nhưng như bây giờ có thể coi là “đẹp” cho nhà thơ trẻ ngày ngày từ căn hộ nhỏ mang tên vợ chồng thi sĩ Mật - Mai lững thững sang phòng làm việc ở số 4 Lý Nam Đế cách chưa đầy trăm bước. Phòng làm việc nhà cũ lát gỗ, lại còn nguyên cái bếp lò tạo dáng, thuộc một địa chỉ vốn xưa nay nhiều khách văn chương mơ về đầu quân. Còn bình thường đó vẫn là chốn lui tới của trẻ già trong nghề mà nhà thơ quân đội Đoàn Văn Mật thường hay tiếp khách thơ gửi bài, có bài đăng, lấy nhuận bút, tặng sách... Mật học xong Khoa viết văn - báo chí - Trường ĐH Văn hóa Hà Nội là được “dấm” về đó luôn mới mê chứ! Sau vài năm đóng mở cửa thơ nhà số 4, Đoàn Văn Mật trở nên bạn bè anh anh chú chú, bác bác em em rất quý mến với nhiều người trong nghề viết lách, từ nhà thơ tên tuổi, khả kính đến các anh chị em hăng hái, táo bạo, cả những bạn trẻ trung ít nhiều còn rụt rè nhưng thầm nuôi giấc mộng lớn… Không phải như một kiểu gác cửa thơ thét ra lửa hay quyền sinh quyền sát đầy tay để người ta - nhất là những người mới đến phải ngại, cũng không dễ dãi nể nang để trang thơ phải “hạ giá” trong thời buổi thơ ca thường chưa mấy được săn đón, tôn vinh một cách tương xứng. Mật có cả cái duyên “chăm thơ”, thẩm thơ khá tinh ở vị trí một người bạn sớm hiểu nhau để người ta tin cậy, cùng vui vẻ trao đổi, chỉnh sửa khi thấy hợp lý, cần thiết, và cũng vui vẻ chấp nhận nếu… thơ của bác không dùng được. Cũng có những khi “đối tác” làm mình làm mẩy, chất vấn, tranh luận, nhưng Mật cứ rỉ rả trò chuyện, bàn bạc, kiên nhẫn, và chân thành, cho thoải mái cả đôi bên. Gì chứ ghi nhận hay còn “từ từ đã” với những tác giả quá đỗi mê bản thân mình cũng không phải là việc hời hợt cho được, Mật hiểu điều đó và tỏ ra biết liệu khu xử. Cố nhiên, ở Tạp chí Văn nghệ Quân đội, mảng thơ có nhà thơ Phùng Văn Khai phụ trách, cùng biên tập với Mật là Lý Hữu Lương, lúc cần còn có nhà thơ Nguyễn Hữu Quý nguyên trưởng ban thơ cố vấn nữa, chưa kể những người khác có trách nhiệm liên quan. Thế đã là một đội hình đáng tôn trọng để làm việc nghiêm túc, đàng hoàng và có nghề với khá đông đảo tác giả nhiều kiểu nhiều nơi cứ thiết tha tơi tới tơi tới gửi gắm thơ về muốn in Văn nghệ Quân đội.

Thế nhưng, với người thơ, thì những chuyện vừa nói trên chẳng quan trọng nữa trước điều gì mà anh ta phải viết, phải lo cho tác phẩm của mình. Hoặc cũng cần đấy, nhưng rồi nó phải dành chỗ cho thơ anh, hay nó lặn vào thơ anh, nó phục vụ trang viết của anh như thế nào. Những gì Mật có, Mật tích lũy, Mật thong thả, Mật biểu lộ ra ngoài, chúng giúp cho những gì Mật viết ra thường vẫn gợi một trạng thái suy nghĩ, chiêm nghiệm. Và tôi đã lấy làm tò mò muốn hòa vào đó để thấm lấy, để sống cùng những khoảnh khắc lạ lạ, thanh thanh, man mác, sương khói, có mùi cỏ, mùi lá, mùi thời gian trôi trên những đợi chờ, nghi hoặc, dự cảm... Một góc đường cũ, một tên đất, một vòm cây, một lá non, một cái khỏa mái chèo, một chút nghĩ về nhau, một bóng người vợ trở về nhà…, Mật nói về chúng như lướt qua, như nét phác họa, như đơn giản, nhưng lại lẩn vào đó nhiều rung động. Có điều những đường nét ấy không còn là cảnh trí hiện thực, Mật có ý thức và xu hướng tái tạo thực tế để chúng hiện lên trong thơ ở dáng vẻ khác đi, nhiều lần trở nên ảo hóa. Vài ví dụ thôi, để thấy những chuỗi đường nét, những bầu không khí đã được biến đổi này: “Những buổi chiều ẩm ướt mưa xuân/Phố lạ tai những tiếng thì thầm/Dung giăng tình yêu hương dắt hoa đi/Tặng cho một nỗi buồn rũ cánh…” (Bài “Những buổi chiều”), hoặc “…Khi tôi nhẹ bước đi/Bên cạnh tôi/Những chiếc dép bò đi như kiến” (Bài “Giấc mơ”). Một bài khác - “Ngày cưới” cũng thể hiện rõ ý thức này của tác giả: “…Và con đường bỗng nhiên nở sáng/Người sóng đôi, hàng cây sóng đôi/Anh chợt nghĩ mình là ngọn nến/Cháy long lanh trên từng bước chân người”.

Mật đã có hai tập thơ “Giữa hai chiều thời gian” in năm 2008, “Bóng người trước mặt” in năm 2013, hai tập góp phần mở cửa Hội Nhà văn Hà Nội, Hội nhà văn Việt Nam để Mật bước vào. Và rất thong thả trong sáng tạo, in ấn, sẻ chia tác phẩm cùng bạn nghề, cùng bạn đọc, có lẽ không phải quá vội trên hành trình sống, tích lũy, làm việc đều đặn và điềm đạm, để vừa chiêm nghiệm vừa viết, và viết ra là phải có điều đáng để nghĩ. Tôi chờ đợi tiếp những gì được dồn đầy vào, chật lên, ngập tràn thêm trong Đoàn Văn Mật, để cho cuộc bung nở mới, có thể lại từ tốn thôi, lại thong dong thôi, nhưng nó đã đến thì không cưỡng lại được. 

Nguồn Văn nghệ số 36-37/2016

 

 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 


 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com