Nhật Phi - người của miền mộng ảo mới

(Du Nguyên)

Có người lang thang mộng ảo về miền hoài niệm phiêu diêu. Có kẻ mộng ảo giữa đời thực, váng vất men mép hai miền tỉnh - thức. Còn Nhật Phi, chàng trai trẻ đã viết nên truyện dài “Người ngủ thuê” và “ẵm” 70 triệu đồng từ Giải thưởng “Văn học tuổi 20” (do Nhà xuất bản trẻ, Hội Nhà văn TP HCM và báo Tuổi trẻ  phối hợp tổ chức) vừa qua lại mộng ảo đến vùng đất tương lai đầy hứa hẹn và ước mơ đưa văn chương vươn tới địa hạt khác bằng trí tưởng tượng phong phú của mình. Rất lâu rồi, tôi mới thấy một người trẻ có tấm lòng thật trẻ với văn chương như thế.

Nói như thế không có nghĩa văn chương Việt Nam đang già cỗi và những nhà văn giống như những người sống quá lâu năm. Góp mặt vào diễn đàn văn học Việt Nam đương đại có rất nhiều cây bút trẻ và bằng cách này hay cách khác, họ đã vẽ nên bộ mặt và hơi thở đời sống hiện đại với tất cả hình hài của nó. Nhưng mà vốn dĩ, cuộc sống là dòng chảy, đồng thời cũng là nỗi niềm nhạt nhẽo khi ta trải qua những ngày lặp đi lặp lại và quen với khuôn mặt chính mình. Cũng giống như nhà văn, luôn cố gắng viết làm sao để tạo dựng cho mình một phong cách, một tiếng nói không nhòa lẫn với ai; khi có cái “mùi chữ” của mình rồi (theo cách nói của nhà phê bình Nguyễn Hoài Nam) thì cái “mùi chữ” ấy đến lúc nào đó sẽ là một dư vị đang hồi mốc thếch.

Nhưng may mắn thay, Phi trẻ, Phi có một quyền năng mà những người đã chán chường bởi chữ nghĩa không có. Ấy là quyền được mơ mộng. Mơ mộng thênh thang trong văn chương.

Và Phi không hướng về những thước phim hoài niệm, cũng chẳng đi theo thứ văn học tư liệu mà ta vẫn thấy thấp thoáng đâu đó trong nhân vật này, câu chuyện kia. Phi hoàn toàn phó mặc vào sự mộng ảo của mình. Phi để trí tưởng tượng dẫn dắt. Dòng văn học Phi chọn là văn học giả tưởng. Phi bảo: “Văn chương không đơn thuần là công việc chụp ảnh, sao chép. Với Phi, nhà văn là những người được ngồi lại khi cuộc đời ngoài kia trôi đi và phát hiện ra điều gì đó”.

Tôi hỏi Phi đã phát hiện được điều gì thú vị chưa? Phi cười tủm tỉm. Phi lúc nào cũng thế, chỉ cười và im lặng nghe người khác nói, dù trong đám đông ồn ào hay là hai người ngồi nói chuyện với nhau. Phi bảo thành phố này kỳ lạ và ngột ngạt bởi vì có quá nhiều người. Đôi lúc có cảm tưởng, mở mắt ra chỉ thấy người và người mà thôi. Mà điều ấy với Phi, đôi khi không hay ho cho lắm nếu không muốn nói là ngớ ngẩn. Chẳng hạn như công nghệ số phát triển, con người ngày nay suốt ngày chỉ biết vùi mặt vào thế giới của mình thông qua máy tính, smartphone, Ipad - những vật dụng vô hồn, trống rỗng. Chúng ta lệ thuộc vào công nghệ, chính sự phát triển lại làm con người xa nhau hơn. Chẳng hạn như việc chúng ta đang có một đô thị với cơ sở hạ tầng đô thị đúng nghĩa theo cách hiểu nào đó nhưng con người đô thị thì chưa đạt đến văn minh đô thị. Người ta có thể xả rác bất cứ lúc nào, trên đường, trong tiệm cà phê, trường học… Và khi có những bước chuyển quá nhanh thì vẫn có những cái mãi chẳng chịu chuyển. Vì thế mà, lắm lúc, có một sự cộc lệch trong đời sống.

Đời sống cộc lệch, con người vội vã lướt qua nhau, đường phố đông đúc, ồn ào, môi trường ô nhiễm, những ô cửa sổ không bao giờ mở, thành phố toàn kính là kính. Loài người đầy tự sự cô đơn. Cứ tưởng có rất nhiều nhưng thực ra cũng mất rất nhiều. Tất cả đang bơi bơi, mò mẫm và loay hoay kiếm tìm bản thể của mình ở xó xỉnh nào đó.

(Nhật Phi, tác giả của Người ngủ thuê)

Phi nhận ra điều đó. Và rồi chúng ta có một Người ngủ thuê, câu chuyện “kỳ lạ về những con người đang gồng mình tồn tại với những bi kịch thực tế và ảo mộng”. Người ngủ thuê xoay quanh một nhân vật cũng tên là Phi, chàng thanh niên trẻ, đang sống những ngày tháng buồn chán và vô định của cuộc đời thì tình cờ tìm được một công việc khá đặc biệt và chẳng giống ai: Ngủ thuê. Để rồi từ đây Phi gặp nhiều giấc mơ của nhiều người khác nhau và tất cả họ đều không cảm thấy hạnh phúc. Và dù là người ngủ thuê hay người thuê người khác ngủ, họ đều là những người “đang không sống cuộc sống của chính mình” như Nhật Phi đã viết trong tác phẩm đầu tay của mình.

Mạch truyện của Người ngủ thuê được xếp lần lượt theo hàng, tức là đất diễn của phần này vừa hết thì sẽ đến lượt phần kia, thiếu điểm nhấn. Văn phong không có gì đặc biệt so với nhiều người viết khác. Cái kết happy-ending dường như hơi thừa… vì có thể, nếu kết lửng lơ, biên độ gợi mở chủ đề mà tác giả gửi gắm sẽ đi xa hơn. Nhưng không phải tự nhiên đa số giám khảo của cuộc thi “Văn học tuổi 20” lại “phải lòng” Người ngủ thuê. Đỗ Nhật Phi “ăn đứt” các tác giả khác bởi chính ý tưởng có phần lạ lẫm, hơi điên rồ nhưng cũng rất thông minh của mình. Và rồi từ cái ý tưởng ngủ thuê ấy, chàng trai trẻ 9x chiêm nghiệm về thời - ta - đang - sống.

Với Phi, văn chương không phải là cái gì đao to búa lớn, không chuyển tải những thông điệp gì quá to tát. Người ngủ thuê cũng thế. Nó chỉ muốn trả lời một câu hỏi, đó là cuối cùng chúng ta phải làm gì với cuộc đời của mình mà thôi.

Nhiều người nói rằng họ viết văn vì đam mê, vì hy vọng có thể đổi thay điều gì đó. Còn Phi, cậu viết văn bởi cậu không biết làm gì khác. Câu trả lời hết sức hồn nhiên và đúng với Phi. Cậu đang đi học nhưng tự mình cảm thấy không hợp với việc học (cậu hiện là sinh viên năm cuối của trường Đại học Ngoại thương - PV); phổ thông thì học theo kiểu định hướng để đi thi đại học, lúc lên đại học rồi thì học để thi nên cậu không thấy vui. Phi thích đọc truyện tranh và văn học Nhật Bản, thỉnh thoảng chơi game, cậu có nhiều thời gian rảnh, không thích thú quá nhiều thứ. Phi cũng không muốn tham gia vào đám đông suốt ngày kêu ca, chán nản, than thở và trách móc vì với Phi, những người ấy giống như đang “ăn vạ cuộc đời”. Phi không muốn “ăn vạ cuộc đời” nên Phi chọn viết lách như một thú vui, bên cạnh việc học võ.

Tôi hỏi Phi có cảm thấy cô đơn không? Phi bảo có, nhưng với cậu, cô đơn là một yếu tố nội tại ẩn sâu trong tất cả mọi người. Đó là một cõi, hiểu đến đâu thì hiểu, không bao giờ nắm bắt được. Và đừng ai dại mà tham vọng đi đến tận cùng nỗi cô đơn của người khác vì điều đó là… không tưởng.

Và Phi để nỗi cô đơn của mình lang thang từ quán cà phê này đến quán cà phê khác của đất thủ đô. Hầu như việc viết văn đều diễn ra tại đây. Quán cà phê càng đông người, càng ồn ào càng thích vì càng dễ nhập tâm, càng dễ nhìn xoáy vào nội tâm của mình.

Thực ra Phi bắt đầu viết lách từ năm học lớp 6 nhưng lúc đó chỉ là viết chơi chơi. Lên đại học, cậu có viết một số truyện ngắn tình yêu mùi mẫn. Nhưng dần dần, cậu xác định viết văn không phải là một việc có thể “chơi chơi” tưng tửng được. Văn chương không đơn thuần chỉ có việc viết, còn là việc của đời, của tu đạo. Cậu cũng có mong ước thế giới biết đến văn chương nước mình nhiều hơn. Nói đến đây, tự nhiên tôi thấy Phi có vẻ… nghiêm trọng quá với cái tuổi 23 của mình. Phi già hơn, trải nghiệm hơn và cũng mông lung hơn. Phi bảo, viết lách là chọn cho mình một hành trình cô đơn. Tôi cũng không dại gì hỏi tiếp cái cõi vô cùng ấy. Với lại, nói ra điều này có phần hơi tàn nhẫn nhưng tôi cũng không mong Phi hết cô đơn. Vì như ai đó nói, còn cô đơn thì còn viết. Còn tôi lại rất sợ một người trẻ hết mơ mộng và không còn viết được nữa. Cuộc đời lúc đó chắc hẳn già nua lắm!

Tôi hỏi Phi về giải thưởng, Phi chỉ cười một cái thật nhẹ trên khuôn mặt có phần “phúng phính”. Phi nói rằng tự bản thân mình cảm thấy vẫn chưa đạt được giải thưởng đó. Và sau khi làm cái công việc gọi là “ngủ thuê” thì Phi đã tỉnh hẳn. Cậu đang chuẩn bị cho ra một tập truyện ngắn “lỡ cỡ, lưng lửng” về cuộc sống ở thành thị và viết theo kiểu “nhỏ mọn”, tức là đi vào những ngóc ngách bé xíu và phát hiện ra những điều thú vị. Phi bảo cậu vẫn sẽ theo đuổi dòng văn học giả tưởng. Cậu vẫn sẽ để cơn mộng mị của trí tưởng tưởng dẫn lối. Và tôi đang chờ tác phẩm khác hoài thai sau cơn mộng của một người trẻ tuổi như Phi.

Nhà văn lúc nào cũng là người mộng ảo. Suốt đời sẽ mang vác trong mình cơn mộng ảo để rồi trải mình vào trang viết. Và không phải tự dưng tôi gọi Nhật Phi là người của miền mộng ảo mới. Nói như thế hẳn có một miền mộng ảo cũ. Nhưng nếu người ta tìm kiếm mình về một vùng hoài niệm cũ, hoặc bơ vơ tha thẩn ở hiện tại; nếu như người ta mộng ảo với những điều người ta đang sống và trải qua thì Phi mộng ảo tới tương lai, tới trí tưởng tượng không cùng và những điều chưa biết.

Tôi cũng không biết Phi có thành công trong nghiệp viết hay không. Phi chỉ là tác giả mới toanh và đầy lạ lẫm với Người ngủ thuê mà thôi. Sự dài hơi với văn chương của Phi còn tùy vào duyên văn và sự nỗ lực của cậu. Nhưng Phi còn trẻ, Phi còn mơ mộng thì hãy đi đi; kể cả khi biết đâu, sự mơ mộng ấy sẽ cướp mất tuổi trẻ của cậu. Vì văn chương, xét cho cùng, vẫn là câu chuyện của cuộc đời. Nhưng tôi tin, Phi là người “vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” (tên một tác phẩm của nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần), cậu sẽ viết ra những điều hơi điên, hơi rồ dại nhưng thú vị, hay ho. Và khi trí tưởng tượng “kết tủa” thành tác phẩm rồi thì ta dễ dàng nhận ra rằng cuối cùng của cơn mộng ảo ấy chính là cuộc đời này mà thôi. Vì cuộc đời chính là cơn mộng ảo lớn nhất và lâu nhất mà chúng ta đang có!


 

 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 


 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com