Đạo đức của nhà báo trong việc bảo vệ người chống tiêu cực (*)

(Vương Hà – Trần Duy Phương)        

Nói về đạo đức của nhà báo trong việc bảo vệ người chống tiêu cực, những người làm báo Lao Động chúng tôi xin lấy một ví dụ thu hút được khá nhiều sự chú ý trong năm qua. Đó là vụ nhân bản các hồ sơ xét nghiệm máu tại BV Hoài Đức.

            Những việc làm thất đức của các thầy thuốc ở bệnh viện Đa khoa Hoài Đức

Vụ “nhân bản” ở Bệnh viện này đã được phanh phui, các cơ quan tố tụng vào cuộc và đem vụ án này ra xét xử. Trong cả quá trình đó, chúng ta có thể thấy, việc làm của một số cán bộ y tế ở đây rất vô đạo đức và lãnh đạo rất thiếu trách nhiệm (nếu không muốn nói là bao che). Điều này thể hiện rõ qua một số nét điển hình:

            Một là, các bệnh nhân từ trẻ nhỏ đến các cụ già, các bệnh rất khác nhau, kể cả những bệnh hiểm nghèo cùng được sử dụng chung một kết quả xét nghiệm huyết học để các bác sĩ phán bệnh. Về nội dung này chúng tôi có các bài “Nhân bản kết quả xét nghiệm dùng cho nhiều bệnh nhân”; “Phát hiện thêm nhiều sự lừa đảo trắng trợn”…

Hai là, việc “nhân bản” diễn ra trong thời gian dài nhưng từ giám đốc bệnh viện đến cả hệ thống y tế của TP Hà Nội đều không biết !? Tuy nhiên, những gì diễn ra ở đây cho thấy không hoàn toàn như vậy. Ít nhất, ông Giám đốc bệnh viện ở đây rất biết vụ việc nhưng không chấn chỉnh. Đồng thời, dư luận có quyền đặt câu hỏi: liệu ông giám đốc có bật đèn xanh cho việc “nhân bản” không? Câu hỏi này được đặt ra bởi có những tình tiết dẫn dắt đến câu hỏi này. Cụ thể, bà Nhiên – Phó giám đốc – trong lời khai tại cơ quan điều tra đã khẳng định, có báo cáo sự việc trong buổi họp giao ban nhưng giám đốc cho rằng, bảo hiểm vẫn thanh toán nên các chữ ký không đúng thẩm quyền của các kỹ thuật viên trong các phiếu xét nghiệm “nhân bản” là hợp pháp! Nội dung này được nêu rõ trong bài “Giám đốc bệnh viện chỉ đạo chúng tôi làm”.

Ba là, do các loại bệnh, các lứa tuổi rất khác nhau nhưng chung một kết quả xét nghiệm, dựa vào đó mà bác sĩ phán bệnh, chắc chắn bệnh nhân chỉ có ... chết – điều này được Viện trưởng Viện huyết học truyền máu Trung ương Nguyễn Anh Trí khi trả lời phỏng vấn báo Lao Động đã phân tích rất rõ. Nhưng kết quả điều tra của công an cho rằng, không một bệnh nhân nào chịu hậu quả do kết quả “nhân bản”. Điều này cho thấy, hoặc là các bác sĩ ở đây cứ yêu cầu xét nghiệm cho có mà không thèm để ý đến kết quả, hoặc rất biết việc “nhân bản” nên không dám dùng những phiếu xét nghiệm này. Do đó, chúng tôi đã từng đề cập nội dung này qua bài “Cần làm rõ cả trách nhiệm của các bác sĩ.” ...

            Lao Động cố gắng thể hiện đạo đức người làm báo

Chúng tôi điểm lại những việc làm có thể nói là thất đức của một số cán bộ y tế ở đây để tìm câu trả lời, đạo đức nhà báo trong quá trình tác nghiệp ở vụ án này cần ứng xử thế nào cho đúng. Chúng tôi muốn đề cập như vậy bởi hai chữ đạo đức thì không phải bàn cãi, nhưng hiểu như thế nào là đạo đức trong mỗi vụ việc cụ thể lại có thể có những cách hiểu khác nhau.

Thứ nhất, ngay từ khi phóng viên của chúng tôi bắt đầu đặt vấn đề với giám đốc của bệnh viện làm việc thì đã có rất nhiều cuộc điện thoại đến để can thiệp. Nhưng chúng tôi đã chỉ đạo, phải làm quyết liệt vì hồ sơ cho thấy đây là vụ việc rất nguy hiểm cho sức khỏe người bệnh. Càng diễn biến phức tạp, càng nhiều điện thoại xin...tha, nhưng chúng tôi càng làm thì càng thấy không thể nương tay. Chắc không ít người trong số những người gọi điện đó có thể trách, nhưng chúng tôi không thể làm khác.

Thứ hai, chúng tôi dù rất phẫn nộ với những hành vi phi nhân tính của các kỹ thuật viên ở đây nhưng cũng rất biết, họ dù sao cũng chỉ là những người buộc phải thi hành lệnh cấp trên. Do đó, trong nhiều bài báo chúng tôi đã đề cập đến nội dung này và cũng có những đề nghị, khi hội đồng xét xử lượng hình cần cân nhắc yếu tố này. Không phải ngẫu nhiên khi chúng tôi có những bài “Kết thúc điều tra vụ “nhân bản” kết quả xét nghiệm: Vẫn chưa rõ người chủ mưu.”; “Cần làm rõ đối tượng cầm đầu”...

Thứ ba, “đấu tranh, tránh đâu?” đã thành câu cửa miệng lâu nay. Do đó, ban biên tập đã quán triệt đến các phóng viên theo dõi vụ này, phải bảo vệ đến cùng những người tố cáo, những nhân chứng cung cấp tài liệu cho báo. Điển hình trong vụ án này là Kỹ thuật viên trưởng Phan Thị Oanh – người thu thập chứng cứ chủ yếu, người đứng tên tố cáo nhưng cũng là người bị khởi tố. Do đó, chúng tôi chỉ đạo, bằng mọi giá phải bảo vệ được chị Oanh. Vì vậy, chúng tôi đã có loạt bài: “Chị Oanh Hoài Đức và nỗi đau hậu tố cáo”; “Nếu không tỉnh táo, chúng ta có thể làm hại cuộc chiến chống tham nhũng” (phỏng vấn ông Vũ Quốc Hùng – nguyên UVTW Đảng, nguyên Phó chủ nhiệm UBKTTƯ); “Nếu truy tố chị Oanh còn ai dám chống tiêu cực”... Không chỉ dừng ở bài viết, phóng viên còn qua một số nhân vật quan trọng để các vị này đề cập đến nội dung này ở một số diễn đàn chính thống, đồng thời cũng gặp gỡ, trao đổi với những cán bộ có trách nhiệm chỉ đạo điều tra về những tình tiết xứng đáng đình chỉ điều tra... Kết quả, chị Oanh đã được đình chỉ điều tra.

Thứ tư, những đối tượng cầm đầu trong vụ án này đã, đang thực hiện âm mưu phản đòn vào những người tố cáo, trong đó có chị Oanh, chị Nguyệt. Với chị Nguyệt, ông Liêm – giám đốc bệnh viện – còn “dũng cảm” làm đơn tố cáo!! Nhưng điều đáng buồn ở đây là, dù mới chỉ là đơn tố cáo (có những dấu hiệu vu cáo), cơ quan điều tra đang tách ra để điều tra, nhưng có một, hai tờ báo bất chấp dư luận đã bênh vực ông Liêm, đề nghị không nên đình chỉ điều tra với chị Oanh và quy chụp tội cho chị Nguyệt. Đồng thời, hai tuần trước khi diễn ra xét xử, đã có rất nhiều tin nhắn đe dọa được gửi tới chị Nguyệt. Vấn đề này chúng tôi đang cộng tác với công an Hà Nội làm rõ những đối tượng trên. Nhưng chúng tôi đã nói với các chị, Báo Lao Động sẽ luôn sát cánh cùng các chị để bảo vệ công lý.

Chúng tôi xin chỉ đề cập đến một số chi tiết trong một vụ án cụ thể để cùng nhau thảo luận về đạo đức nghề báo.

Đôi điều suy ngẫm

Một nghiên cứu của Thanh tra Chính phủ phối hợp với Ngân hàng thế giới và ban chỉ đạo TW về phòng chống tham nhũng của Chính phủ có tìm hiểu lý do người dân không tố cáo tham nhũng. Có 65,1% người dân sợ người có thẩm quyền liên quan đến đối tượng tham nhũng. 63,9% không tin vào người có thẩm quyền. 62% sợ bị trả thù và trù dập.

Người có thẩm quyền ở đây không chỉ là những cơ quan như thanh tra, công an,viện kiểm soát mà cả ngay nhà báo chúng ta khi dân đưa đơn đến họ cũng không còn thật sự tin tưởng.

Trong một lần đối thoại với ông Ngô Mạnh Hùng, Phó cục trưởng Cục chống tham nhũng Thanh tra Chính phủ về nghị định số 76/2012/NĐ_CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật tố cáo, trong nghị định này có chương III: Các biện pháp bảo vệ người tố cáo. Chương này có 3 mục, 7 điều quy định rất chi tiết trách nhiệm điều kiện để người tố cáo thay đổi nơi cư trú, thay đổi hình dạng…. Vậy sau 1 năm có hiệu lực, đã có trường hợp nào tố cáo tiêu cực được hỗ trợ bảo vệ như vậy chưa? Ông Hùng không cung cấp được câu trả lời thẳng vào vấn đề.

Nói điều này để thấy rằng chúng ta có khá nhiều văn bản, quy định bảo vệ người tố cáo, chống tiêu cực nhưng việc thực thi chưa được nhiều. Và trong đó cũng có một phần trách nhiệm của các nhà báo chúng ta.

Bảo vệ người chống tiêu cực là chuyện sẽ chẳng bao giờ hết. Chúng tôi chỉ xin qua ví dụ về một loạt bài tiêu biểu của Lao Động để đóng góp ý kiến nhỏ về đạo đức của nhà báo.

Vậy nếu hỏi cụ thể đạo đức nhà báo trong trường hợp này nên như thế nào?

Câu trả lời của chúng tôi: Nếu đã nắm tay ai thì xin đừng bỏ tay ra nếu bạn là nhà báo có đạo đức.

            Xin trân trọng cảm ơn.

--

(*):Tham luận tại Hội thảo: “Đạo đức nghề báo trong bối cảnh toàn cầu hóa thông tin” ngày 17/3/2014.

 

 

 

 

 

 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 


 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com