Nhà văn Văn Giá: “Hãy viết để biểu đạt con người mình” (*)

(Phỏng vấn của Ngân Anh)      
"Tôi muốn nói đến những người thầy, người cô của khoa Viết văn – Báo chí, nơi tôi đang theo học. Có lẽ không phải ở đâu cũng có nhiều thầy cô chăm chút sinh viên chu đáo, nhiều yêu thương và trách nhiệm như ở đây. Mà người đặc biệt nhất trong con mắt của “đám sinh viên thò lò mũi xanh” chúng tôi là thầy Văn Giá. Thầy Văn Giá vừa là trưởng khoa có khi “thét ra lửa”, lại vừa là người dẫn đường “loong toong” phục vụ, vừa mẫu mực áo quần bảnh bao nhưng cũng có khi đầu bù tóc rối rất phong tình nghệ sĩ"

Thầy Văn Giá tên thật là Ngô Văn Giá, sinh ngày 7/5/1959 tại Bắc Giang. Sau khi tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội II, thầy từng lên dạy học ở Tây Bắc. Hết thời gian “ông giáo vùng cao”, năm 1986  thầy chuyển về Hà Nội học Cao học tại ĐH Sư phạm Hà Nội, rồi năm 1990 thầy về giảng dạy tại Học viện báo chí và tuyên truyền. Cuối năm 2006, thầy về “đầu quân” làm chủ nhiệm khoa Sáng tác và lí luận, phê bình văn học, nay là khao Viết văn – Báo chí.

Ngoài công tác dạy học, thầy Văn Giá còn biết đến là một cây bút nghiên cứu phê bình và sáng tác văn chương khá sung sức. Trong hơn hai mươi năm cầm bút, thầy đã xuất bản cả chục đầu sách, tiêu biểu như: Vũ Bằng, bên trời thương nhớ (2000), Một khoảng trời văn học (2000), Đời sống và đời viết (2005), Một ngày nát vụn (2009), Viết cùng bạn viết (2010), Người khác và tôi (2013)… Có thể nói, dạy học, viết văn, làm báo đã trở thành hoạt động chính và chuyên chú nhất của thầy. Đằng sau dáng vẻ có phần nghệ sĩ của nhà văn Văn Giá, bao giờ ta cũng bắt gặp một người thầy tâm huyết, nặng lòng với văn chương, với việc học – hành của học trò.

 

Những ngày cuối cùng của năm học thứ nhất, trong lòng tôi có thật nhiều cảm xúc. Một năm học đi qua với bao khao khát cống hiến, trưởng thành của các sinh viên, đặc biệt là những “sinh viên trẻ”. Song với tôi thì điều đọng lại trong ý nghĩ, một cách dung dị nhưng sâu sắc là cái nghĩa, cái tình của những con người ngày đêm dẫn lối tôi đi. Tôi muốn nói đến những người thầy, người cô của khoa Viết văn – Báo chí, nơi tôi đang theo học. Có lẽ không phải ở đâu cũng có nhiều thầy cô chăm chút sinh viên chu đáo, nhiều yêu thương và trách nhiệm như ở đây. Mà người đặc biệt nhất trong con mắt của “đám sinh viên thò lò mũi xanh” chúng tôi là thầy Văn Giá. Thầy Văn Giá vừa là trưởng khoa có khi “thét ra lửa”, lại vừa là người dẫn đường “loong toong” phục vụ, vừa mẫu mực áo quần bảnh bao nhưng cũng có khi đầu bù tóc rối rất phong tình nghệ sĩ.

 

PV: Dù bận rộn công việc quản lý khoa Viết văn – Báo chí, nhưng thầy vẫn thường xuyên viết, cả nghiên cứu lẫn sáng tác. Làm thế nào mà thầy có thể cân bằng thời gian, tâm trí giữa nghề dạy và nghiệp viết?

Thầy Văn Giá: Nghề dạy trước hết là một công việc, sau đó là niềm vui. Khi có giờ thì tôi lên lớp. Song không phải lúc nào cũng tìm được cảm hứng dễ dàng cho việc dạy học đâu. Thường lúc mới bước vào lớp chưa có được cảm hứng là mấy. Rồi bắt đầu quan sát, gặp những ánh mắt học trò đang trông đợi ở mình điều gì đấy; khi mà họ trông đợi một điều gì mà mình không đáp ứng được thì mình cảm thấy có lỗi, thế là ít phút sau lại cao hứng luôn. Việc dạy học là công việc hiểu theo cách như vậy. Ngoài ra thì có những công việc quản lý chen ngang và lắm khi cũng bận rộn, thậm chí có lúc khiến mình trở nên suốt ruột và cáu kỉnh. Nhưng suy cho cùng chẳng có gì là quan trọng, ghê gớm lắm kiểu như “cháy nhà, chết người” (cười) nên mọi thứ sớm được cân bằng trở lại. Còn lại nghiệp viết là một cái gì đó rất đặc biệt. Nó là một niềm đam mê, một nhu cầu tự thân. Khi nào có cảm hứng, tìm được ý tưởng thì phải viết, thậm chí thức đêm thức hôm để viết. Theo tôi, trong nghề sáng tạo, như là nghề viết chẳng hạn, có lẽ  một đời sống cân bằng về tinh thần chưa chắc đã hay. Cân bằng tức là rơi vào trạng thái chân không, khi đó sẽ hoàn toàn không viết được.

(Thầy Văn Giá được nhiều thế hệ Viết văn nhớ đến vì chuyên hát Thời hoa đỏ mỗi mùa chia tay)

PV: Thông thường, người nghệ sĩ, nhất là giới văn chương rất hay dành thời gian cho bạn bè, vừa để giao lưu học hỏi vừa để bông phèng đủ thứ. Vì thế, họ hay bị gia đình “quở trách”. Vậy với thầy, gia đình, đặc biệt là người vợ của mình, thường “quở trách” hay động viên cổ vũ?

Thầy Văn Giá: Câu này khó nhỉ (cười lớn). Ngoài công việc theo giờ hành chính thì bản thân tôi còn có đời sống sinh hoạt văn chương, báo chí, bạn bè muôn nơi; nên nhiều lúc đi sớm, về khuya, rồi ham chơi bê trễ việc nhà. Thi thoảng, tôi lại đi công tác. Đặc biệt, vai trò chăm sóc những đứa trẻ trong gia đình hầu như tôi không có gì. Đối với việc nhà, có lẽ tôi là người vô tích sự. Nhưng “nội tướng” nhà tôi là người rất biết…chịu đựng. Khi nào không thể chịu đựng được thì có than phiền  đôi chút. Song không phải là mâu thuẫn lớn, mưa nắng một chút rồi lại mau qua. Phải nói rằng, sau thành công của mỗi người cầm bút, công lao người phụ nữ là vô cùng lớn.

PV: Hiện nay, phần lớn sinh viên tốt nghiệp chuyên ngành Viết văn nhưng lại đi làm báo. Phải chăng, sinh viên bây giờ không còn mặn mà gì với văn chương chữ nghĩa? Thầy có suy nghĩ gì về vấn đề này?

Thầy Văn Giá: Nhìn cái nhìn tổng quát về lớp trẻ, thì sinh viên bây giờ không còn mặn mà lắm với văn chương chữ nghĩa như xưa nữa. Tuổi trẻ ngày nay có rất nhiều lựa chọn đối với các loại hình giải trí, văn chương chỉ là một trong số đó. Phải thật sự tâm huyết, say mê thì mới có thể theo đuổi và sáng tạo văn chương. Đặc biệt khi đã vào học ở khoa Viết văn – Báo chí, phải sống trong những cuộc đua tranh sáng tạo, viết lách, tự khẳng định mình một cách âm thầm, bền bỉ, khi đó, không phải tất cả đều thành công. Tuy nhiên, đó là một không khí rất tốt cho sự sáng tạo. Có một nghich lý rằng nhìn trên tổng quát thì có vẻ như xã hội ngày càng nhạt với văn chương, chữ nghĩa, song cũng lại có không ít bạn trẻ lựa chọn văn chương báo chí để qua trang viết bày tỏ, biểu đạt con người mình. Khi con người cá nhân được đề cao, nhu cầu khẳng định bản thân mạnh mẽ thì viết chính là phương tiện biểu đạt đầy ưu thế trong việc trình bày con người mình trước thế giới với tất cả những suy nghĩ, quan niệm, cảm xúc, tâm hồn của mỗi cá nhân.

PV: Vậy thầy có nghĩ mô hình đào tạo Viết báo rồi đây sẽ thu hút hơn mô hình đào tạo Viết văn?

Thầy Văn Giá: Trong vài năm gần đây, Báo chí trở thành một nghề rất sôi động. Có rất nhiều nơi đào tạo Báo chí, nhưng số lượng sinh viên đăng kí vào chuyên ngành này ở khoa chúng tôi chưa bao giờ đáng lo ngại. Còn Viết văn là loại hình đào tạo phụ thuộc vào năng khiếu, nên có sự lựa chọn rất kĩ. Chuyên ngành Viết văn ở khoa Viết văn – Báo chí chỉ tuyển ba năm một lần, chấp nhận lựa chọn ít để đào tạo cho tinh và đầu tư bài bản.Theo tôi, mỗi loại hình đào tạo có sức hút riêng. Nếu như Báo chí hấp dẫn đại trà, rộng rãi, nhiều đối tượng, thì Viết văn hấp dẫn ở những đối tượng có tính chất chọn lọc, tinh tuyển.

PV: Được biết đầu năm thầy có ra mắt cuốn chuyên luận “Người khác và tôi”. Thầy có thể chia sẻ đôi điều với sinh viên về nội dung cuốn sách này và bật mí về những dự định tiếp theo của thầy?


(Một khoảnh khắc của thầy Văn Giá trong phòng Chủ nhiệm Khoa)

Thầy Văn Giá: Một nhà văn muốn tồn tại nhất định phải có tác phẩm, không có tác phẩm không còn là nhà văn nữa. Bởi vậy cứ khoảng vài năm, tôi lại cố gắng xuất bản một cuốn sách. Sách của tôi có hai loại: Nghiên cứu phê bình văn học và truyện ngắn. Đầu năm nay, tôi có cho ra mắt cuốn sách phê bình “Người khác và tôi”. Ý tưởng xuyên suốt của cuốn sách mà tôi muốn biểu đạt là làm phê bình thực chất là trình bày cách đọc của tôi  về người khác, và như vậy khi viết về người khác thì con người mình cũng đồng hiện. Cuốn sách gồm 2 phần. Phần thứ nhất là chân dung các văn nghệ sĩ. Phần thứ 2 là đánh giá về các tác phẩm của các văn nghệ sĩ. Cuối năm nay, tôi có định ra mắt tập truyện ngắn thứ hai mang tên “Một ngày lưng lửng”. Hy vọng nó sẽ tạo ra một ấn tượng nào đó đối với bạn đọc rộng rãi.

PV: Kỉ niệm sâu sắc nhất của thầy trong nghề dạy học là gì?

Thầy Văn Giá: Mảnh đất Tây Bắc ngày đầu đi dạy học là kỉ niệm lớn nhất trong nghề dạy của tôi. Đó là những tháng ngày gian truân, khổ ải nhưng đầy hạnh phúc. Sáu năm dạy học ở Tây Bắc khởi đầu khát vọng tuổi trẻ với bao niềm vui nỗi buồn. Có thể nói rằng, mảnh đất núi rừng này là nơi tôi trưởng thành, góp phần hình thành tư cách một nhà văn, nhà báo trong tôi. Có lẽ vậy mà nhiều truyện ngắn của tôi thấp thoáng bóng dáng núi rừng Tây Bắc.

PV: Một năm học nữa lại đi qua, thầy có muốn nhắn nhủ gì đến thệ hệ sinh viên của mình?

Thầy Văn Giá: Tôi chỉ có một điều duy nhất muốn gửi đến sinh viên của mình rằng: phải bước vào nghề sớm. Cùng với việc học, trang bị tri thức, sinh viên phải nhập cuộc, phải đăng đàn in ấn trên các diễn đàn văn chương, báo chí. Phải nhẩy xuống nước mới hy vọng biết bơi. Nếu cứ rụt rè, hoặc lười biếng sẽ khó trưởng thành lắm. Chúng tôi luôn bên cạnh, động viên, ủng hộ các bạn.

--

(*): Đây là bài phỏng vấn của Ngân Anh (sinh viên lớp Viết báo K.2) đăng trên nội san Sinh viên Văn hóa của Trường ĐHVH HN. Nhận thấy đây là bài phỏng vấn tuy đầu tay nhưng khá thú vị và hẳn là đã nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của “người được/bị phỏng vấn” – nhà văn Văn Giá, vietvan.vn trích đăng lại đây như một lời cổ vũ, khích lệ tinh thần nhập cuộc báo chí của các bạn sinh viên chuyên ngành Viết báo năm nhất, năm hai.

 

 

 

 

 

 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 


 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com