Tọa đàm “Đỗ Lai Thúy – Thơ như là mỹ học của cái khác”

(Tâm Anh)

Sáng nay 26/4 tại hội trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã diễn ra buổi tọa đàm về cuốn phê bình văn học Thơ như là mỹ học của cái khác của PGS.TS, nhà phê bình văn học Đỗ Lai Thúy.

Đến dự có PGS. TS Văn Giá, chủ nhiệm khoa viết văn – báo chí Đại học Văn hóa Hà Nội; PGS.TS Trần Ngọc Vương (Đại học Khoa học xã hội và nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội); PGS.TS La Khắc Hòa (Đại học Sư phạm Hà Nội); PGS.TS Trương Đăng Dung (Viện Văn học), đạo diễn Đỗ Minh Tuấn, nhà văn Đặng Thân cùng một số nhà nghiên cứu, phê bình văn học trẻ như Đoàn Ánh Dương, Nguyễn Mạnh Tiến, Mai Anh Tuấn… và đông đảo các bạn sinh viên khoa ngữ văn thuộc các trường đại học.

Sau Phê bình văn học con vật lưỡng thê ấy xuất bản năm 2010, đến năm 2012, PGS.TS Đỗ Lai Thúy tiếp tục cho ra mắt bạn đọc cuốn phê bình Thơ như là mỹ học của cái khác, đánh dấu sự trở lại ấn tượng của ông sau một thời gian dài bận bịu với những công việc riêng.  

 

Trong phát biểu nói về ý tưởng hình thành cuốn sách, nhà phê bình Đỗ Lai Thúy cho biết trong quá trình nghiên cứu, phê bình thơ của mình, ông nhận thấy mọi người dựa trên tiêu chí chủ yếu Hay/không hay chứ chưa chú trọng nhiều đến cái khác, một phạm trù mỹ học quan trọng. Do đó ông sử dụng phương pháp hệ hình nhằm mô tả một cách đầy đủ hơn diện mạo thơ ca Việt Nam trên các chặng đường vận động từ giai đoạn tiền hiện đại sang hiện đại và đến hậu hiện đại với những biến chuyển về mỹ học từ cái đẹp sang cái siêu tuyệt rồi đến cái khác. Trong đó, bản thân cái khác lại có lịch sử hình thành, biến chuyển về cái niệm từ cái khác là kẻ thù sang cái khác là cái ngoại biên và sau cùng cái khác là sự khác biệt với chính bản thể.

 

PGS.TS, nhà phê bình Đỗ Lai Thúy trình bày ý tưởng hình thành cuốn sách

Trong bản báo cáo đề dẫn, PGS.TS Văn Giá đã gợi mở những vấn đề cần thảo luận về cuốn sách như cách tiếp cận thơ ca từ phương pháp hệ hình, tính lý thuyết trong vấn đề “cái khác”, năng lực thẩm thấu thơ của nhà phê bình Đỗ Lai Thúy…Những gợi mở này đã tạo tiền đề cho một không khí tranh luận học thuật sôi nổi nhiều lúc đã vượt quá khuôn khổ, mục đích ban đầu của buổi tọa đàm sau đó.

Đến từ Viện văn học, nhà nghiên cứu trẻ Nguyễn Mạnh Tiến đánh giá cao việc nhà phê bình Đỗ Lai Thúy áp dụng phương pháp hệ hình vào việc nghiên cứu thơ. Anh nhận định Đỗ Lai Thúy đã có một sự trầm tư rất lâu về phương pháp này, được manh nha từ những cuốn phê bình trước và áp dụng khá triệt để vào cuốn phê bình này và với hệ hình, nhà phê bình Đỗ Lai Thúy đã tạo dựng được lịch sử thơ Việt Nam không bị loại trừ.

Đạo diễn, nhà biên kịch Đỗ Minh Tuấn ví von một cách hình ảnh rằng cuốn Thơ như là mỹ học của cái khác giống một tác phẩm nghệ thuật sắp đặt trình diễn có thể làm say đắm những người như mình nhưng về phương diện học thuật thì còn có nhiều điểm cần tranh luận như cách đánh giá hai nhà thơ Lê Đạt và Nguyễn Xuân Sanh dựa trên quan điểm “dĩ âu vi trung” của tác giả là chưa thỏa đáng; cấu trúc của cuốn sách nên có một phần tổng kết lại lý thuyết nền tảng; vấn đề về cái khác và cái đẹp chưa làm rõ được về mặt khái niệm và hành chuyển chu chuyển giữa chúng; mối quan hệ giữa quốc tế và dân tộc cũng cần có sự nghiên cứu thấu đáo hơn.


Nhà nghiên cứu Nguyễn Mạnh Tiến đánh giá cao hướng tiếp cận hệ hình của cuốn sách

Đánh giá Đỗ Lai Thúy là một trong những nhà phê bình hiếm hoi có phong cách và khẳng định Thơ như là mỹ học của cái khác là bước tiến của ông khi có sự chuyển đổi từ việc nghiên cứu cái tôi – phong cách trong không gian văn học sang cái tôi – phong cách trong không gian văn hóa, nhưng nhà nghiên cứu Đoàn Ánh Dương bày tỏ băn khoăn của mình  về vấn đề lý thuyết về cái khác. Anh cho rằng Đỗ Lai Thúy suy tư về cái khác nhiều hơn là việc coi đây là một phương pháp lý thuyết. Vì vậy nên những thành quả cụ thể của cuốn sách (thông qua việc phê bình 7 tác giả thơ) như một kết quả độc lập chứ chưa thật sự bắt nguồn từ sự soi rọi của lý thuyết nền.

PGS.TS La Khắc Hòa đánh giá cao công lao “trục vớt” lại những hiện tượng văn học bị bỏ lỡ của Đỗ Lai Thúy. Ông nhấn mạnh đây không chỉ là công việc cụ thể mà còn là phương pháp nghiên cứu đầy triển vọng của văn học có sự khởi xướng từ  Iu.Lotman. Bên cạnh đó, ông cũng cho rằng sự vận động của cái khác là sự vận động của cái đep. Từ cái đẹp chung đến cái đẹp khác trong quan niệm của mỗi người.

Trong phát biểu của mình, PGS.TS Trần Ngọc Vương cho rằng cuốn sách có những đoạn ở tình trạng “chân không của giá đỡ” khi thiếu đi cái nền vững chãi của văn học sử. Ông cũng băn khoăn về cách hiểu về hậu hiện đại của nhà phê bình Đỗ Lai Thúy. Ông cho rằng thành công nhất của cuốn sách nằm chính ở những lời bình, những khoảnh khắc nắm bắt được xác chữ, vân chữ của Đỗ Lai Thúy chứ không nằm ở vấn đề lý thuyết.

 

PGS.TS, nhà phê bình Đỗ Lai Thúy chụp ảnh kỷ niệm cùng các đồng nghiệp

Cuối buổi tọa đàm, nhà phê bình Đỗ Lai Thúy đã giải đáp một số thắc mắc, tranh luận của cử tọa và bày tỏ sự biết ơn đối với những người quan tâm đến cuốn sách của mình.  

 --

(Theo VNQĐ Online)

 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 

CÁC TIN TIẾP THEO

 


 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com