Nhưng tản văn vẫn sống, âm thầm, dai dẳng mà mãnh liệt và hôm nay dường như đang ngày càng khởi sắc lên: nhiều tờ báo có mục tản văn dưới các tên mục khác nhau: “đoản văn, “tản văn”, “nói hay đừng”, “nhàn đàm”, “phiếm luận”... ; nhiều tập tản văn, tuyển tập tản văn của tác gỉa đã ra mắt và được bạn đọc hoan nghênh. Tuyển tập này ra mắt là nhằm bổ khuyết sự lãng quên ấy.

     Tản văn nói chung hầu như hiếm có tác giả riêng. Trên thế giới các nhà khoa học, toán học, triết học như Bacon, Pascal, Montaign đều là tác giả tản văn nổi tiếng thế giới. ở Việt Nam nhiều nhà thơ như Tản Đà, Xuân Diệu, nhà văn như Nguyễn Tuân, Hoàng Phủ Ngọc Tường, nhà tiểu thuyết như Nguyên Ngọc, Nguyễn Khắc Phê, Nguyễn Ngọc Tư, nhà báo như Phùng Tất Đắc... đều dành tâm huyết viết tản văn, đã chứng tỏ tầm quan trọng của thể loại. Dung lượng ngắn, cách viết đa dạng, có thể tự sự, trữ tình, bình luận, hoặc pha xen các cách viết khác nhau, tản văn nói được bao nhiêu điều suy nghĩ, nung nấu, cảm xúc trong lòng về con người, thế sự, đạo lí, về thiên nhiên, môi trường, chính trị, văn nghệ...Tản văn có thể có nhiều phong cách: nghiêm túc, cười cợt, trữ tình, chính luận, triết lí...Tản văn là thể loại có vẻ dễ viết nhưng khó hay bởi nó cũng cần có cấu tứ, có tổ chức một cách nghệ thuật.

      Tuy chưa có vị trí ngang bằng các thể loại văn học khác, nhưng hơn một thế kỉ sáng tác, tích luỹ, tản văn hiện đại Việt Nam là một thể loại có thành tựu và không thể bỏ qua. Tập tuyển chọn tản văn hiện đại Việt Nam của tiến sĩ Lê Trà My là tập đầu tiên. Tác giả đã dày công sưu tầm, đọc, tuyển chọn những tác phẩm tiêu biểu nhất của thể loại nhằm cung cấp cho bạn đọc một tập sách xứng đáng. Tập sách cho ta thấy diện mạo tản văn Việt Nam của hơn một thế kỉ. Đất nước đã thống nhất ba mươi lăm năm rồi. Chúng tôi muốn có một diện mạo tương đối đầy đủ nên đã tuyển cả tản văn của một số tác giả trong vùng đô thị miền Nam trước giải phóng năm 1975. Hầu hết các tác giả ấy đã được giới thiệu trong cuốn từ điển Các tác giả văn chương Việt Nam gồm hai tập do Trần Mạnh Thường biên soạn, xuất bản tại nhà xuất bản Văn hoá Thông tin, Hà Nội, năm 2008.  Bài Tổng quan của tác giả cũng đã phác hoạ cho ta khái niệm và tiến trình của thể loại một cách kĩ lưỡng. Mặc dù tác giả đã rất cố gắng sưu tầm, nhưng chắc chắn còn khó tránh khỏi thiếu sót. Việc tuyển chọn hoàn toàn căn cứ theo chất lượng, không có tiêu chuẩn riêng cho một loại tác giả nào, cũng không bình quân chủ nghĩa.

       Mong rằng tuyển tập tản văn hiện đại Việt Nam sẽ gây nhiều hứng thú cho bạn đọc yêu chuộng thể loại này.

---

Hà Nội, ngày 10 tháng 5 năm 2009

                                                                         T.Đ.S