Nên coi trung thực là một giá trị lớn của đời người

(Dương Ngân)              
Giản dị và tiết kiệm vốn là nét văn hoá tồn tại từ lâu của người dân Việt Nam, tuy nhiên, những năm gần đây đức tính này ngày một “mờ” đi, thay vào đó bệnh khoa trương, hình thức dần “nở rộ”. Hậu quả của căn bệnh này đã gây ra sự lãng phí rất lớn trong xã hội. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Hải quan đã có cuộc trao đổi với PGS-TS, nhà văn Văn Giá-Chủ nhiệm khoa Viết văn-Trường Đại học Văn hoá Hà Nội.  

P.V: Hiện nay những khẩu hiệu hô hào tiết kiệm của các cấp, các ngành thường xuyên xuất hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng, len lỏi đến từng người dân. Tuy nhiên, thực tế là càng hô hào tiết kiệm thì hiệu quả lại ngược lại, không chỉ cả người dân mà các cấp lãnh đạo đang ở trong tình trạng “không tiết kiệm, không giản dị”, biểu hiện bằng căn bệnh khoa trương, hình thức, có sự mâu thuẫn nào ở đây không thưa Phó giáo sư?

PGS-TS Văn Giá: Phô trương hình thức là căn tính của cả nhân loại, bất kỳ quốc gia, cá nhân nào cũng có thể mắc phải, nhưng mức độ là khác nhau. Quốc gia nào, cá nhân nào có khả năng tự nhận thức, tự phê phán cao, có cơ chế xây dựng đất nước lành mạnh, mạch lạc thì sẽ kiềm chế được căn bệnh này. Ngược lại, những nơi mà khả năng tự ý thức kém, không có tinh thần đấu tranh phê phán, chính là cánh đồng màu mỡ nuôi dưỡng căn bệnh khoa trương, hình thức ngày càng sinh sôi, nảy nở.

http://ca8.upanh.com/16.829.21170293.Ljp0/truthwinsoutlogo711573.jpg

Bênh khoa trương, hình thức được biểu hiện trên rất nhiều mặt của đời sống kinh tế, xã hội, đâu đâu ta cũng bắt gặp hiện tượng này. Trong cuộc sống hàng ngày, từ cách ăn mặc nói năng, đi lại của nhân dân đến việc tổ chức lễ hội, đón tiếp khách mời, tổ chức hội thảo, hội nghị, toạ đàm, hay rộng hơn là các ngành nghề trong xã hội như xây dựng, giao thông, giáo dục, y tế, văn hoá… Cũng không phải là bây giờ nó mới xuất hiện, chúng ta mới nói nhiều, mới phê phán căn bệnh này, mà nó đã có lịch sử từ rất lâu. Đó chính là từ thời kỳ sau cách mạng tháng 8-1945, cả dân tộc đi vào con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội, với cơ chế làm công chấm điểm, chia lợi theo công điểm, nên đã xuất hiện những cách làm “giong công phóng điểm”, gian dối, bớt xén thời gian, làm việc không có năng suất, không có nhiệt tình, thiếu trách nhiệm. Đồng thời hàng loạt các phong trào thi đua, yêu nước xuất hiện với những tiêu chí bình xét bất hợp lý theo kiểu chỉ định phần trăm  khiến cho nhiều tập thể, cá nhân luôn trong tình trạng “làm láo, báo cáo hay” nhằm nhận được các danh hiệu thi đua, mang “thành tích” về cho cơ quan, đơn vị.

P.V: Phó giáo sư nhận xét gì khi có ý kiến cho rằng bệnh khoa trương, hình thức được bắt nguồn từ chính chủ trương, cơ chế đến tổ chức và phong cách làm việc của các ngành, các cấp, các giới?

PGS-TS Văn Giá: Khoa trương, hình thức là “con đẻ” của bệnh quan liêu và “bố đẻ” của lãng phí. Đảng và Nhà nước luôn kêu gọi phải khắc phục nó, nhưng càng kêu gọi nó càng lan rộng. Bởi vì chúng ta vẫn chưa nhận thức được bản chất sâu xa của vấn đề.

Chính cơ chế thi đua khen thưởng trước kia và hiện nay cũng được coi là nguyên nhân quan trọng, là “đồng phạm” khiến cho căn bệnh khoa trương ngày càng trầm trọng. Điều này thể hiện rõ nhất ở các khối hành chính sự nghiệp, các cơ quan, DN Nhà nước, nơi nào cũng chạy theo những thành tích bề ngoài, những con số báo cáo mà không chú tâm nhiều đến tính thực chất. Trong cùng một tỉnh, một địa phương, vì không chịu thua kém nhau mà nhiều cơ quan, đơn vị “đua” nhau xây dựng trụ sở to hơn, đẹp hơn, tổ chức nhiều lễ hội quy mô và hoánh tráng hơn, nhiều lễ kỷ niệm, sơ kết, tổng kết hoành tráng hơn.

 Đây thực sự là một vấn đề rất nguy hiểm, nó làm cho xã hội của chúng ta trì trệ, thiếu sức sống. Đáng lý ra cái thành trì vững chắc nhất, đáng tin tưởng nhất là thành trì giáo dục phải làm gương cho các ngành khác thì lại đang bị căn bệnh này hoành hoành dữ dội. Một bộ phận thầy cô giáo chạy theo thành tích, chạy theo những chỉ tiêu thi đua phải đạt mà quên mất nhiệm vụ chính của người thầy là dạy học trò nên người và cung cấp các tri thức thực chất, chứ không phải là những bảng điểm đẹp được ghi trong sổ nhờ sự “nâng đỡ” của thầy cô. Hay mỗi khi có đoàn kiểm tra của phòng, của sở về là các thầy cô lại làm cho học trò của mình trở nên ngoan ngoãn, giỏi giang trong vòng một tiết giảng.

P.V: Vậy PGS đánh giá thế nào về vai trò người đứng đầu trong cơ quan, tổ chức đối với căn bệnh khoa trương, hình thức, cả ở nguyên nhân và biện pháp khắc phục?

PGS-TS Văn Giá: Không những chỉ có người lãnh đạo mà tất cả mọi thành viên trong xã hội đều phải ý thức được sự trung thực, coi trung thực là lý tưởng cao đẹp mà mình phải phấn đấu thì mới hạn chế được căn bệnh khoa trương, hình thức. Nếu người đứng đầu của cơ quan, tổ chức ý thức được giá trị của sự trung thực thì đó chính là động lực tốt cho sự phát triển của cơ quan tổ chức đó, ngược lại sẽ là “đại hoạ”. Bên cạnh đó, cũng có nhiều trường hợp người lãnh đạo đã nhận ra vấn đề, nhận ra hậu quả mà căn bệnh này mang lại, nhưng có thể họ không muốn thay đổi vì những nguyên nhân “chủ quan” khác nên đã cố tình “lờ đi”. Chỉ khi nào người lãnh đạo thay đổi tư duy mới có thể kéo theo cả cơ quan, đơn vị đó thay đổi. Tích cực hay tiêu cực phụ thuộc rất lớn vào ý kiến chủ quan của người lãnh đạo.

P.V: Theo PGS thì bước đầu tiên của hành trình khắc phục bệnh khoa trương, hình thức nên bắt đầu từ đâu?

PGS-TS Văn Giá: Điểm bắt đầu cũng là điểm quan trọng nhất trong hành trình này đó chính là xác định và bồi dưỡng đức tính trung thực trong mỗi con người, không phân biệt tuổi tác, ngành nghề. Nơi nào mà đức tính trung thực tồn tại và phát huy, nơi đó sẽ có thực chất và căn bệnh khoa trương, thành tích không có cơ hội phát triển. Để có sự trung thực thì việc đầu tiên là cần phải tạo ra sự công khai, minh bạch trong các cấp, các ngành, các đơn vị cả về chính sách lẫn tài chính.

Mặt khác đây là công việc rất khó khăn, đòi hỏi sự kiên trì của mỗi cá nhân và của toàn xã hội nên yêu cầu mọi người phải vào cuộc, thắp lên sự trung thực, làm cho con người biết xấu hổ với những hành động không phù hợp của bản thân, không học theo trào lưu chung, không a dua theo những thứ phù phiếm, hình thức.

Thế hệ trẻ hiện nay là đội ngũ đông đảo nhất trong xã hội, đây chính là tương lai của đất nước, do vậy việc giáo dục cho thế hệ trẻ đức tính này là điều vô cùng quan trọng. Để làm được điều này thì không còn cách nào khác là người lớn phải làm gương, phải đánh thức lòng tự trọng của lớp trẻ, thắp lên hy vọng, làm cho lớp trẻ sống đúng với bản chất cần có của  mình.

P.V: Mong mỏi của PGS trước “vấn nạn” là căn bệnh khoa trương, hình thức?

PGS-TS Văn Giá: Trong một xã hội, đương nhiên có những người tốt và có những người chưa tốt, nếu người tốt chiếm số lượng ít thì sẽ bị cô lập, bị xem như là bất thường. Mấu chốt của vấn đề là chúng ta phải làm sao cho những người tốt, những người sống giản dị, tiết kiệm ngày càng nhiều lên, đồng thời mỗi người phải có ý thức bận tâm, băn khoăn về các giá trị. Từ đó thấy được trung thực là một giá trị lớn của đời người, có ý thức sống như một người trung thực, cùng nhau liên kết chống lại căn bệnh khoa trương, hình thức đang lan rộng hiện nay.

Xin cảm ơn Phó giáo sư!

---

D.N

(Nguồn: Báo Hải quan)

 
 

Ý kiến phản hồi

Gửi ý kiến phản hồi

Họ và tên
Email
Nội dung
 
 


 
Copyright © 2009 - 2017 Viết Văn - Khoa VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - Đại học Văn hóa Hà Nội và các tác giả!
® Ghi rõ nguồn "vietvan.vn" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này.
KHOA VIẾT VĂN - BÁO CHÍ - TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
Địa chỉ: 418 La Thành, Đống Đa, Hà Nội - Điện thoại: 04 8511971 ext 132;
email: sangtacvanhoc@gmail.com